کارشناس تی‌تی۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
سریع‌ترین راه سفارش، یک تماس استکارشناس تی‌تی پاسخ می‌دهد؛ هزینه را پیش از شروع می‌گوید و اعزام را هماهنگ می‌کند.همین حالا تماس بگیرید۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
ثبت درخواست آنلاین ۲۴ ساعته

تب کودک: چه زمانی خطرناک است و در خانه چه کنیم؟

راهنمای کامل تب کودک و نوزاد: دمای طبیعی، اندازه‌گیری درست، کارهای درست و نادرست در خانه، تشنج ناشی از تب و علائم هشداری که باید فوراً به پزشک یا ۱۱۵ زنگ بزنید.

تب کودک: چه زمانی خطرناک است و در خانه چه کنیم؟
عکس: Jafar Sedaqat / Wikimedia Commons — CC BY 4.0

تب یکی از شایع‌ترین دلیل‌های نگرانی پدر و مادرهاست، به‌ویژه در پاییز و زمستان که سرماخوردگی و آنفلوانزا زیاد می‌شود. دست گذاشتن روی پیشانی داغ کودک، به‌خصوص نیمه‌شب، می‌تواند خانواده را بترساند. خبر خوب این است که بیشتر تب‌های کودکان به‌علت عفونت‌های ویروسی معمولی است، خودبه‌خود در چند روز بهتر می‌شود و نشانهٔ آن است که بدن با عفونت می‌جنگد. اما بعضی تب‌ها، به‌ویژه در نوزادان کم‌سن، یا تبی که با علائم خاصی همراه است، نیاز به بررسی فوری پزشک دارد. در این مقاله می‌خوانید تب از چه دمایی شروع می‌شود، دما را چطور درست اندازه بگیرید، در خانه چه کارهایی کمک می‌کند و چه کارهایی نادرست است، و چه زمانی باید فوراً با پزشک یا اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

تب از چه دمایی شروع می‌شود؟

دمای طبیعی بدن کودکان حدود ۳۶٫۴ درجهٔ سانتی‌گراد است و در طول روز کمی بالا و پایین می‌رود. طبق راهنمای خدمات سلامت ملی بریتانیا، دمای ۳۸ درجه یا بیشتر در کودکان «تب» حساب می‌شود. خود عدد دماسنج همهٔ ماجرا نیست؛ حال عمومی کودک، سن او و علائم همراه، برای تصمیم‌گیری مهم‌تر از چند دهم درجه بالا یا پایین‌تر است. کودکی که تب ۳۹ درجه دارد ولی بازی می‌کند، می‌نوشد و هوشیار است، معمولاً از کودکی با تب کمتر که بی‌حال است و مایعات نمی‌خورد کمتر نگران‌کننده است.

سن کودک بسیار مهم است. نوزاد زیر ۳ ماه با دمای ۳۸ درجه یا بیشتر، و کودک ۳ تا ۶ ماهه با دمای ۳۹ درجه یا بیشتر، باید همان روز توسط پزشک دیده شوند، حتی اگر ظاهراً حالشان خوب باشد؛ چون در این سن نشانه‌های عفونت جدی ممکن است پنهان باشد.

دمای کودک را چطور درست اندازه بگیریم؟

برای نوزادان و کودکان کوچک، دماسنج دیجیتال زیر بغل روش ساده و رایج است. دماسنج را در گودی زیر بغل بگذارید، بازوی کودک را به آرامی کنار بدنش نگه دارید و تا وقتی دماسنج بوق بزند صبر کنید. برای کودکان بزرگ‌تر دماسنج گوشی یا دهانی هم استفاده می‌شود، به شرط آنکه طبق دستور سازنده به کار رود. چند نکته:

  • دست گذاشتن روی پیشانی یا نوارهای چسبی پیشانی دقیق نیستند و فقط حدس می‌زنند.
  • دماسنج جیوه‌ای شیشه‌ای را به‌علت خطر شکستن و مسمومیت با جیوه استفاده نکنید.
  • بعد از حمام گرم یا وقتی کودک زیر پتوی ضخیم بوده، چند دقیقه صبر کنید و بعد دما را بگیرید.
  • عدد دما و ساعت اندازه‌گیری را یادداشت کنید؛ برای پزشک بسیار مفید است.

چه چیزهایی باعث تب در کودکان می‌شود؟

بیشتر تب‌ها نتیجهٔ عفونت‌های ویروسی مثل سرماخوردگی، آنفلوانزا، گلودرد ویروسی و اسهال ویروسی هستند. عفونت گوش، عفونت ادراری، ذات‌الریه و گاهی عفونت‌های جدی‌تر مثل مننژیت هم می‌توانند تب بدهند. پس از برخی واکسن‌ها هم تب خفیف و کوتاه‌مدت رایج است. دندان درآوردن ممکن است کودک را بی‌قرار کند، ولی تب واقعی ۳۸ درجه یا بیشتر را نباید به دندان نسبت داد و علت دیگری را باید در نظر داشت.

تب به‌خودی‌خود بیماری نیست؛ واکنش بدن به عفونت است. هدف از مراقبت در خانه، راحت کردن کودک و پیشگیری از کم‌آبی است، نه لزوماً رساندن دما به عدد طبیعی.

در خانه چه کارهایی کمک می‌کند؟

  • مایعات کافی: شیر مادر یا شیر خشک را ادامه دهید و به کودکان بزرگ‌تر آب، سوپ رقیق و مایعات بیشتر بدهید. کم‌آبی در تب سریع پیش می‌آید.
  • لباس مناسب: کودک را نه لخت کنید و نه زیر چند لایه پتو بپیچید؛ یک لباس سبک و نخی کافی است و اتاق نباید خیلی گرم باشد.
  • داروی تب‌بر در صورت ناراحتی: اگر کودک ناآرام و ناراحت است، استامینوفن (پاراستامول) یا ایبوپروفن می‌تواند حالش را بهتر کند. مقدار دارو را فقط بر اساس وزن و سن، طبق دستور پزشک یا داروساز و بروشور دارو بدهید. راهنمای NICE می‌گوید این داروها را فقط برای کاهش ناراحتی کودک بدهید، نه فقط برای پایین آوردن عدد دماسنج، و دو دارو را هم‌زمان ندهید مگر اینکه پزشک گفته باشد.
  • استراحت و مراقبت شبانه: شب‌ها چند بار به کودک سر بزنید، به‌خصوص در روزهای اول تب.
  • ماندن در خانه: تا وقتی تب دارد او را به مهدکودک یا مدرسه نفرستید.

کارهای نادرست و باورهای غلط دربارهٔ تب

  • پاشویه با آب سرد یا الکل: راهنماهای معتبر شستن کودک با آب سرد یا اسفنج‌کشی را برای پایین آوردن تب توصیه نمی‌کنند؛ لرز ایجاد می‌کند و ناراحتی را بیشتر می‌کند. مالیدن الکل به پوست کودک خطرناک است.
  • آسپرین: به کودکان و نوجوانان زیر ۱۶ سال آسپرین ندهید، مگر پزشک دستور داده باشد؛ با یک بیماری نادر ولی جدی کبد و مغز (سندروم ری) مرتبط است.
  • آنتی‌بیوتیک بدون نسخه: بیشتر تب‌ها ویروسی‌اند و آنتی‌بیوتیک کمکی نمی‌کند؛ مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک‌های باقی‌مانده در خانه هم ممکن است تشخیص عفونت جدی را دیر کند.
  • پوشاندن زیاد برای «عرق کردن»: پیچیدن کودک در پتو دمای بدن را بالاتر می‌برد.
  • بیدار کردن کودک خواب برای دادن دارو: اگر کودک راحت خوابیده، لازم نیست فقط برای تب‌بر او را بیدار کنید؛ ولی اگر بیدار کردنش سخت است، این خود علامت خطر است.

تشنج ناشی از تب چیست؟

بعضی کودکان، معمولاً بین ۶ ماه تا ۵ سال، هنگام تب دچار تشنج می‌شوند: بدن سفت می‌شود، دست و پا می‌لرزد و کودک برای مدت کوتاهی هوشیاری‌اش را از دست می‌دهد. دیدن این صحنه برای خانواده بسیار ترسناک است، اما بیشتر تشنج‌های ناشی از تب کوتاه‌اند و آسیب ماندگار ایجاد نمی‌کنند. هنگام تشنج کودک را به پهلو روی سطحی امن بخوابانید، چیزی در دهانش نگذارید، او را محکم نگه ندارید و زمان تشنج را بسنجید.

برای اولین تشنج، تشنج طولانی‌تر از ۵ دقیقه، تشنج پشت‌سرهم یا اگر کودک پس از تشنج به حال عادی برنمی‌گردد، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. حتی اگر تشنج کوتاه بود و کودک بهتر شد، باید پزشک او را ببیند تا علت تب بررسی شود.

علائم هشدار: چه زمانی فوراً به پزشک یا اورژانس ۱۱۵ زنگ بزنیم؟

در این موارد منتظر نمانید و فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید یا کودک را به نزدیک‌ترین اورژانس ببرید:

  • تشنج، یا کودکی که بیدار کردنش سخت است یا هوشیاری‌اش کم شده
  • تنفس سخت، تند یا صدادار، یا فرورفتن پوست بین دنده‌ها هنگام نفس کشیدن
  • پوست یا لب کبود، خیلی رنگ‌پریده یا لکه‌لکه
  • بثوراتی (دانه‌های پوستی) که با فشار دادن یک لیوان شیشه‌ای روی آن کمرنگ نمی‌شود
  • گردن خشک و سفت، سردرد شدید یا حساسیت شدید به نور
  • گریهٔ ضعیف، جیغ‌مانند یا غیرعادی که با هیچ کاری آرام نمی‌شود

در این موارد هم همان روز پزشک باید کودک را ببیند:

  • نوزاد زیر ۳ ماه با دمای ۳۸ درجه یا بیشتر، یا کودک ۳ تا ۶ ماهه با دمای ۳۹ درجه یا بیشتر
  • تب بیش از ۵ روز طول کشیده است
  • نشانه‌های کم‌آبی: ادرار کم یا پوشک خشک، دهان خشک، گریهٔ بی‌اشک، فرورفتگی ملاج در نوزاد
  • کودک اصلاً غذا یا مایعات نمی‌خورد، یا مرتب استفراغ می‌کند
  • کودک بیماری زمینه‌ای دارد (مثلاً بیماری قلبی یا ضعف ایمنی) یا شما به‌عنوان پدر و مادر احساس می‌کنید حالش «درست نیست»

ویزیت کودک در منزل و مراقبت بی‌رفت‌وآمد

بردن کودک تب‌دار به مطب یا درمانگاه، به‌خصوص شب‌ها و در هوای سرد، برای خانواده دشوار است و کودک را در اتاق انتظار در معرض عفونت‌های دیگر قرار می‌دهد. وقتی علائم خطر فوری وجود ندارد ولی می‌خواهید پزشک کودک را معاینه کند، ویزیت پزشک کودکان در منزل راهی کم‌دردسر است: پزشک همکار تی‌تی در کرج و البرز کودک را در خانه معاینه می‌کند، گوش و گلو و ریه‌ها را بررسی می‌کند و اگر لازم باشد آزمایش یا مراجعه به بیمارستان را توصیه می‌کند. اگر پزشک آزمایش خون یا ادرار بخواهد، نمونه‌گیری کودک و نوزاد در منزل هم ممکن است. برای انتخاب متخصص کودکان نزدیک خانه‌تان، فهرست پزشکان متخصص کودکان کرج و البرز را ببینید. اگر نوزادتان زرد هم شده، راهنمای زردی نوزاد را بخوانید.

یادتان باشد ویزیت در منزل جایگزین اورژانس نیست؛ در هر یک از علائم هشدار بالا، اول با ۱۱۵ تماس بگیرید.

پرسش‌های رایج

تب چند درجه برای کودک خطرناک است؟

دمای ۳۸ درجه یا بیشتر تب است. در نوزاد زیر ۳ ماه همین ۳۸ درجه دلیل کافی برای دیدن پزشک در همان روز است و در کودک ۳ تا ۶ ماهه ۳۹ درجه. در کودکان بزرگ‌تر، حال عمومی، نوشیدن مایعات و علائم همراه مهم‌تر از خود عدد است.

آیا تب بالا به مغز کودک آسیب می‌زند؟

تب ناشی از عفونت‌های معمول به‌تنهایی معمولاً به مغز آسیب نمی‌زند. آنچه خطرناک است، علت تب (مثل عفونت جدی) یا کم‌آبی است؛ برای همین علائم هشدار و نوشیدن مایعات را جدی بگیرید.

می‌شود استامینوفن و ایبوپروفن را با هم داد؟

راهنمای NICE می‌گوید این دو دارو را هم‌زمان ندهید. اگر یکی ناراحتی کودک را کم نکرد، می‌توان با نظر پزشک یا داروساز دیگری را جایگزین کرد. مقدار هر دارو را بر اساس وزن کودک و طبق بروشور یا دستور پزشک بدهید.

پاشویه برای پایین آوردن تب خوب است؟

شستن یا اسفنج‌کشیدن کودک با آب سرد توصیه نمی‌شود چون لرز و ناراحتی ایجاد می‌کند. لباس سبک، اتاق خنک‌تر و مایعات کافی بهتر است. مالیدن الکل به پوست کودک هم خطرناک است.

کودک تب‌دار را کی می‌توان به مهدکودک یا مدرسه فرستاد؟

تا وقتی تب دارد بهتر است در خانه بماند تا استراحت کند و عفونت را به دیگران منتقل نکند. پس از قطع تب و بهتر شدن حال عمومی می‌تواند برگردد؛ برای بعضی بیماری‌های واگیر، پزشک زمان دقیق‌تری می‌گوید.

ویزیت کودک در منزل در کرج چطور ثبت می‌شود؟

درخواست «ویزیت پزشک کودکان در منزل» را در سایت ثبت کنید یا با کارشناس تی‌تی تماس بگیرید. کارشناس سن کودک، دما و علائم را می‌پرسد، پزشک همکار را هماهنگ می‌کند و هزینه را پیش از اعزام اعلام می‌کند. در علائم خطر فوری، منتظر نمانید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.

یک پرسش پرطرفدار دیگر

کودک تب دارد، کی ویزیت پزشک در منزل بگیریم؟

اگر حال کودک نسبتاً خوب است و بردن او سخت است، ویزیت کودک در منزل می‌تواند کمک کند. در تب نوزاد، تشنج یا تنگی نفس منتظر نمانید و ۱۱۵.

برای ادامهٔ مسیر درمان: پزشک و خدمت مناسب را انتخاب کنید

اگر دربارهٔ «تب کودک: چه زمانی خطرناک است و در خانه چه کنیم؟» به معاینه یا مراقبت نیاز دارید، نشانی و تلفن مطب پزشک متخصص مرتبط را ببینید، یا خدمت درمانی مناسب را در منزل از تی‌تی درخواست کنید. ثبت درخواست خدمت هزینه‌ای ندارد.

پزشک متخصص مرتبط را ببینید؛ برای نوبت با مطب خود پزشک تماس بگیرید

خدمات درمانی مرتبط در منزل

ویزیت پزشک کودکان در منزل

ویزیت پزشک کودکان در منزل

ویزیت پزشک کودکان برای معاینه و درمان کودک بیمار در منزل، بدون نیاز به رفت‌وآمد

پرستاری در منزل

پرستاری در منزل

پرستار و کمک‌پرستار برای سالمند، کودک و بیمار؛ ساعتی، روزانه یا شبانه‌روزی

پرستاری کودک بیمار در منزل

پرستاری کودک بیمار در منزل

تزریقات و دارودرمانی کودک، مراقبت از کودک دارای تراکئوستومی، اکسیژن یا سوند تغذیه و مراقبت از نوزاد بیمار در منزل

مشاوره تلفنی رایگان

مشاوره تلفنی رایگان

پیش از هر تصمیمی با کارشناس ما صحبت کنید؛ بدون هزینه

پزشکان فهرست‌شده مستقل از تی‌تی کار می‌کنند و اطلاعاتشان از منبع‌های عمومی یا اعلام خودشان است؛ تی‌تی برای مطب پزشکان نوبت نمی‌گیرد و فقط خدمات در منزل خودش را انجام می‌دهد. در شرایط اورژانسی معطل نکنید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.

منابع

  1. Fever in children — NHS (خدمات سلامت ملی بریتانیا)
  2. Fever in under 5s: assessment and initial management (NG143) — مؤسسهٔ ملی سلامت و مراقبت بریتانیا (NICE)
  3. Fever — MedlinePlus (کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا)

این مطلب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیهٔ پزشک نیست. در شرایط اورژانسی با ۱۱۵ تماس بگیرید.

مطالب مرتبط

بیشتر بخوانید

مشکلات شیردهی: درد نوک پستان، کم‌شیری، ورم پستان و راه‌حل‌هامادر و نوزاد

مشکلات شیردهی: درد نوک پستان، کم‌شیری، ورم پستان و راه‌حل‌ها

درد و زخم نوک پستان، احساس کم‌بودن شیر، سفتی و ورم پستان و مشکلات چسبیدن نوزاد؛ علت‌ها، راه‌حل‌های عملی و زمان مراجعه به پزشک.

ادامه مطلب
مراقبت از زخم سزارین در خانه: شست‌وشو، درد و علائم عفونتمادر و نوزاد

مراقبت از زخم سزارین در خانه: شست‌وشو، درد و علائم عفونت

بعد از سزارین چطور از زخم مراقبت کنیم؟ شست‌وشو، پانسمان، کشیدن بخیه، مسکن، فعالیت، علائم عفونت و زمان مراجعه به پزشک.

ادامه مطلب
پاپ اسمیر و آزمایش HPV: چه زمانی، چطور و جواب یعنی چه؟مادر و نوزاد

پاپ اسمیر و آزمایش HPV: چه زمانی، چطور و جواب یعنی چه؟

راهنمای کامل پاپ اسمیر و HPV: هدف آزمایش، آمادگی، مراحل نمونه‌گیری، تفسیر جواب، فاصلهٔ تکرار و نشانه‌هایی که نیاز به پزشک دارند.

ادامه مطلب
علائم خطر در بارداری: چه زمانی فوراً به پزشک یا اورژانس برویم؟مادر و نوزاد

علائم خطر در بارداری: چه زمانی فوراً به پزشک یا اورژانس برویم؟

خونریزی، درد شدید شکم، کم‌شدن حرکات جنین، سردرد و تاری دید، خروج آب و تب در بارداری؛ هر علامت یعنی چه و چه کار باید کرد.

ادامه مطلب
شماره بدهید، ما زنگ می‌زنیمبرای ویزیت پزشک کودکان در منزل فقط شماره کافی است؛ کارشناس تی‌تی خودش زنگ می‌زند و همه‌چیز را می‌پرسد. مشاوره رایگان است.
شهر بیمار:

شماره فقط برای همین تماس است و هزینه‌ای ندارد. در خطر جانی منتظر نمانید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

تماس و پیام