کارشناس تی‌تی۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
سریع‌ترین راه سفارش، یک تماس استکارشناس تی‌تی پاسخ می‌دهد؛ هزینه را پیش از شروع می‌گوید و اعزام را هماهنگ می‌کند.همین حالا تماس بگیرید۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
ثبت درخواست آنلاین ۲۴ ساعته

مراقبت از بیمار پارکینسون در منزل؛ حرکت، دارو و پیشگیری از افتادن

راهنمای کاربردی مراقبت از بیمار پارکینسون در خانه؛ مصرف منظم دارو، راه رفتن ایمن، فیزیوتراپی، تغذیه و بلع، خواب، یبوست و علائم هشدار.

مراقبت از بیمار پارکینسون در منزل؛ حرکت، دارو و پیشگیری از افتادن
عکس: Asghar Khamseh / Wikimedia Commons — CC BY 4.0

پارکینسون بیماری‌ای است که می‌تواند روی حرکت، تعادل، گفتار، بلع، خواب، خلق و بعضی عملکردهای ذهنی اثر بگذارد. علائم معمولاً به مرور تغییر می‌کنند و نیازهای بیمار نیز ثابت نمی‌ماند. مراقبت خوب در خانه یعنی خانواده فقط به لرزش دست توجه نکند؛ زمان دارو، امنیت راه رفتن، وضعیت تغذیه، یبوست، افت فشار، کیفیت خواب و توان انجام کارهای روزمره هم مهم‌اند.

درمان پارکینسون باید زیر نظر پزشک انجام شود و داروها زمان‌بندی دقیق دارند. در کنار دارو، توانبخشی و فیزیوتراپی می‌تواند به حفظ حرکت و استقلال کمک کند. اگر بیمار برای رفت‌وآمد مشکل دارد، فیزیوتراپی در منزل و در صورت نیاز ویزیت پزشک در منزل می‌تواند بخشی از برنامه مراقبت باشد. این راهنما برای کمک به خانواده در مدیریت روزانه است و جای نسخه پزشک یا برنامه تخصصی توانبخشی را نمی‌گیرد.

مهم‌ترین اصل مراقبت از پارکینسون: دارو دقیق و سر وقت

بعضی داروهای پارکینسون اگر با تأخیر مصرف شوند، ممکن است کنترل حرکت بیمار بدتر شود و انجام کارهای روزانه سخت‌تر شود. خانواده بهتر است برنامه دارو را مکتوب یا در تلفن ثبت کند و از جعبه دارو برای جلوگیری از فراموشی استفاده کند. زمان دارو را خودسرانه جابه‌جا نکنید و اگر بیمار یک نوبت را فراموش کرد، برای جبران دوز اضافه ندهید مگر پزشک یا داروساز چنین توصیه‌ای کرده باشد.

اگر بیمار بعد از تغییر دارو دچار حرکات غیرارادی بیشتر، توهم، خواب‌آلودگی شدید، سرگیجه یا افت فشار شده است، این تغییر را ثبت و به پزشک گزارش کنید. هیچ‌کدام از این علائم به معنی قطع ناگهانی دارو نیست. بعضی داروهای پارکینسون نباید ناگهانی قطع شوند.

زمانی که بیمار بستری یا به مرکز درمانی مراجعه می‌کند، فهرست دقیق داروها و ساعت مصرف را همراه داشته باشید. عبارت «روزی سه بار» همیشه کافی نیست؛ در پارکینسون زمان دقیق مصرف می‌تواند اهمیت داشته باشد.

راه رفتن، فریز شدن و پیشگیری از زمین خوردن

بعضی بیماران هنگام شروع حرکت، چرخیدن یا عبور از فضای باریک احساس می‌کنند پاها به زمین چسبیده است. این حالت که به آن فریز حرکتی گفته می‌شود می‌تواند خطر افتادن را بیشتر کند. عجله‌کردن یا کشیدن بیمار از دست معمولاً کمک خوبی نیست. فیزیوتراپیست می‌تواند راهکارهای مناسب برای شروع حرکت، تغییر جهت و استفاده از نشانه‌های دیداری یا ریتم را به بیمار آموزش دهد.

خانه باید برای حرکت ایمن آماده شود. فرش‌های لغزنده، میزهای کوچک در مسیر، سیم برق و کف خیس خطر سقوط را بالا می‌برند. نور کافی، دستگیره مناسب در حمام و سرویس، صندلی پایدار و کفش مناسب اهمیت دارند. اگر بیمار از عصا یا واکر استفاده می‌کند، وسیله باید از نظر ارتفاع و شیوه استفاده بررسی شود.

برای بیمارانی که سفتی عضلات، ضعف یا اختلال تعادل دارند، فیزیوتراپی پارکینسون در منزل می‌تواند تمرین‌های حرکت، تعادل، انعطاف و راه رفتن را متناسب با شرایط فرد تنظیم کند. هدف درمان حفظ استقلال و ایمنی است، نه خسته‌کردن بیمار با تمرین زیاد.

کارهای روزمره را چطور ساده‌تر و مستقل‌تر کنیم؟

لباس پوشیدن، حمام، استفاده از سرویس، خوردن غذا یا بلند شدن از صندلی ممکن است با پیشرفت بیماری زمان بیشتری بگیرد. خانواده گاهی از روی محبت همه کارها را به جای بیمار انجام می‌دهد، اما این کار می‌تواند استقلال او را سریع‌تر کم کند. بهتر است زمان کافی بدهید و فقط در بخش‌هایی که خطر یا ناتوانی واقعی وجود دارد کمک کنید.

لباس‌های ساده‌تر، کفش بدون بند پیچیده، صندلی با دسته و ارتفاع مناسب و وسایل روزمره در محل قابل دسترس می‌تواند انجام کارها را آسان‌تر کند. اگر بیمار در ساعت مشخصی بعد از دارو حرکت بهتری دارد، کارهای مهم‌تر مثل حمام یا تمرین را در همان بازه برنامه‌ریزی کنید.

اگر بیمار به کمک مداوم برای حمام، لباس، جابه‌جایی یا مصرف دارو نیاز دارد، پرستار و مراقب در منزل می‌تواند در کنار خانواده باشد. نقش مراقب باید کمک به حفظ ایمنی و استقلال باشد، نه انجام همه کارها بدون مشارکت بیمار.

مشکل بلع، آب‌ریزش دهان و تغذیه را جدی بگیرید

پارکینسون می‌تواند روی بلع و کنترل عضلات دهان اثر بگذارد. سرفه هنگام غذا خوردن، خفگی، صدای خیس یا گرفته پس از نوشیدن، طولانی شدن وعده‌ها، کاهش وزن یا عفونت‌های تنفسی مکرر می‌تواند نشانه مشکل بلع باشد. این علائم باید بررسی شوند چون ورود غذا یا مایع به راه هوایی می‌تواند خطرناک باشد.

قوام غذا و مایعات را بدون ارزیابی تخصصی تغییر ندهید. بعضی بیماران به تمرین یا اصلاح روش غذا خوردن نیاز دارند و بعضی ممکن است به رژیم با قوام خاص نیاز پیدا کنند. بلع‌درمانی در منزل می‌تواند توانایی بلع را ارزیابی و تمرین‌های مناسب را آموزش دهد.

کاهش وزن ناخواسته، کم‌آبی یا بی‌اشتهایی باید پیگیری شود. یبوست هم در پارکینسون شایع است و می‌تواند با بی‌تحرکی، رژیم کم‌فیبر یا داروها تشدید شود. مایعات و فیبر مناسب و تحرک متناسب مفید هستند، اما در بیماری‌های قلب یا کلیه باید محدودیت مایعات و رژیم بیمار رعایت شود.

گفتار، صدا و ارتباط با بیمار چگونه بهتر می‌شود؟

صدای بیمار ممکن است آرام‌تر یا یکنواخت‌تر شود و سرعت حرف‌زدن تغییر کند. این مشکل به معنی کم‌شدن فهم یا هوش بیمار نیست. هنگام صحبت روبه‌روی بیمار قرار بگیرید، محیط را ساکت کنید و برای پاسخ زمان بدهید. به جای تمام‌کردن جمله‌های بیمار، فرصت دهید خودش حرفش را کامل کند.

گفتاردرمانی می‌تواند روی بلندی صدا، وضوح گفتار و ارتباط مؤثر کار کند. اگر بیمار هم‌زمان مشکل بلع دارد، گفتاردرمانگر یا درمانگر بلع می‌تواند هر دو حوزه را بررسی کند. ارتباط بهتر روی اعتماد به نفس بیمار و مشارکت او در تصمیم‌های روزانه اثر دارد.

اگر گفتار بیمار ناگهان و به شکل غیرمعمول بدتر شده یا همراه ضعف یک سمت بدن، افتادگی صورت یا گیجی است، آن را صرفاً به پارکینسون نسبت ندهید؛ این علائم می‌توانند نیاز به ارزیابی فوری داشته باشند.

افت فشار، سرگیجه و خستگی در پارکینسون

بعضی بیماران هنگام بلند شدن از تخت یا صندلی دچار سرگیجه یا سیاهی رفتن چشم می‌شوند. افت فشار وضعیتی می‌تواند با خود بیماری یا داروها مرتبط باشد و خطر افتادن را افزایش دهد. بیمار بهتر است آرام از حالت خوابیده به نشسته و سپس ایستاده تغییر وضعیت دهد. اگر سرگیجه مکرر است، فشار خون و داروها باید توسط پزشک بررسی شوند.

خستگی نیز در پارکینسون شایع است. برنامه روز را طوری بچینید که کارهای مهم در زمانی انجام شوند که بیمار انرژی و کنترل حرکتی بیشتری دارد. استراحت کوتاه بین فعالیت‌ها بهتر از یک دوره فعالیت طولانی و فرساینده است.

اگر سرگیجه همراه غش، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا ضربان بسیار نامنظم است، باید ارزیابی فوری انجام شود. هر علامت تازه را فقط به «سن بالا» یا «پارکینسون» نسبت ندهید.

خواب، خلق و تغییرات ذهنی را چطور پیگیری کنیم؟

مشکل خواب، اضطراب، افسردگی، تغییرات رفتاری و گاهی مشکلات شناختی می‌تواند در مسیر بیماری دیده شود. خانواده بهتر است زمان شروع تغییرات را ثبت کند، مخصوصاً اگر بعد از تغییر دارو ایجاد شده‌اند. توهم یا گیجی تازه می‌تواند دلایل مختلف داشته باشد و باید توسط پزشک بررسی شود.

برنامه خواب منظم، نور روز، فعالیت بدنی متناسب و کاهش چرت طولانی در ساعات پایانی روز ممکن است به خواب بهتر کمک کند. با این حال اختلال خواب شدید یا حرکات غیرعادی هنگام خواب نیاز به ارزیابی دارد.

اگر بیمار بی‌علاقگی شدید، اضطراب مداوم یا افکار آسیب به خود دارد، این مسئله را پنهان نکنید. سلامت روان بخشی از مراقبت پارکینسون است و باید مانند علائم حرکتی جدی گرفته شود.

چه زمانی برنامه مراقبت باید بازبینی شود؟

پارکینسون یک وضعیت پویاست. برنامه‌ای که شش ماه قبل مناسب بوده ممکن است امروز کافی نباشد. افزایش افتادن، مشکل تازه بلع، کاهش وزن، وابستگی بیشتر در لباس پوشیدن، بی‌اختیاری، تغییر حافظه یا نوسان شدید حرکت بین دوزهای دارو نشانه‌هایی هستند که برنامه درمان باید بازبینی شود.

ویزیت دوره‌ای متخصص مغز و اعصاب برای تنظیم دارو مهم است. فیزیوتراپی، گفتاردرمانی، بلع‌درمانی و مراقبت در منزل نیز باید بر اساس نیاز واقعی بیمار به برنامه اضافه شوند. خانواده بهتر است فهرستی از مشکلات جدید و زمان وقوع آن‌ها تهیه کند تا در ویزیت بعدی گزارش دقیق‌تری ارائه شود.

اگر خروج از خانه برای بیمار سخت شده است، ویزیت پزشک در منزل می‌تواند برای بعضی ارزیابی‌ها کمک‌کننده باشد، هرچند پیگیری تخصصی پارکینسون همچنان باید طبق نظر متخصص انجام شود.

چه زمانی باید با پزشک یا اورژانس تماس بگیریم؟

افتادن‌های مکرر، افزایش ناگهانی گیجی، توهم تازه، مشکل واضح بلع، کاهش وزن، تب، سرفه پس از غذا، کاهش شدید توان حرکتی یا عوارض قابل توجه دارو باید با پزشک مطرح شود. اگر بیمار دارو را نمی‌تواند ببلعد یا چند نوبت را از دست داده است، برای نحوه ادامه درمان راهنمایی پزشکی بگیرید.

ضعف ناگهانی یک سمت بدن، اختلال ناگهانی گفتار، کاهش سطح هوشیاری، خفگی شدید، تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه یا هر وضعیت تهدیدکننده جان نیاز به تماس فوری با ۱۱۵ دارد. وجود پارکینسون نباید باعث شود علائم یک اورژانس جدید نادیده گرفته شوند.

پرسش‌های رایج

آیا ورزش برای بیمار پارکینسون مفید است؟

فعالیت و توانبخشی متناسب می‌تواند به حرکت، تعادل و استقلال کمک کند. نوع و شدت تمرین باید با وضعیت بیمار هماهنگ شود و در فردی که افتادن یا مشکلات قلبی دارد بهتر است برنامه توسط فیزیوتراپیست تنظیم شود.

اگر داروی پارکینسون دیر مصرف شد چه کنیم؟

دوز اضافه یا دو برابر را خودسرانه مصرف نکنید. برنامه جبران به نوع دارو بستگی دارد و بهتر است از پزشک یا داروساز سؤال شود. برای پیشگیری، زمان دقیق داروها را ثبت و یادآور تنظیم کنید.

چرا بیمار پارکینسون هنگام راه رفتن ناگهان متوقف می‌شود؟

برخی بیماران دچار فریز حرکتی می‌شوند و شروع قدم یا چرخیدن برایشان دشوار می‌شود. فیزیوتراپی می‌تواند تکنیک‌های مناسب برای عبور از این حالت و کاهش خطر افتادن را آموزش دهد.

سرفه هنگام غذا خوردن در پارکینسون مهم است؟

بله. سرفه، خفگی، تغییر صدا بعد از خوردن یا عفونت‌های تنفسی مکرر می‌تواند نشانه مشکل بلع باشد و باید ارزیابی شود. درمان بلع می‌تواند روش‌های ایمن‌تر غذا خوردن را آموزش دهد.

پرستار در منزل برای بیمار پارکینسون چه کمکی می‌کند؟

پرستار یا مراقب می‌تواند در مصرف منظم دارو، کنترل علائم، جابه‌جایی ایمن، بهداشت، تغذیه و گزارش تغییرات به خانواده و پزشک کمک کند. تنظیم دارو و تشخیص بیماری با پزشک است.

چه زمانی در بیمار پارکینسون باید با ۱۱۵ تماس گرفت؟

در خفگی شدید، تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه، کاهش سطح هوشیاری، ضعف ناگهانی یک سمت بدن یا اختلال ناگهانی گفتار باید فوراً با ۱۱۵ تماس گرفت.

برای ادامهٔ مسیر درمان: پزشک و خدمت مناسب را انتخاب کنید

اگر دربارهٔ «مراقبت از بیمار پارکینسون در منزل؛ حرکت، دارو و پیشگیری از افتادن» به معاینه یا مراقبت نیاز دارید، نشانی و تلفن مطب پزشک متخصص مرتبط را ببینید، یا خدمت درمانی مناسب را در منزل از تی‌تی درخواست کنید. ثبت درخواست خدمت هزینه‌ای ندارد.

پزشک متخصص مرتبط را ببینید؛ برای نوبت با مطب خود پزشک تماس بگیرید

خدمات درمانی مرتبط در منزل

فیزیوتراپی در منزل

فیزیوتراپی در منزل

توانبخشی بعد از سکته، شکستگی و جراحی، کمردرد، دیسک و دردهای مفصلی؛ در منزل یا کلینیک همکار

پرستاری در منزل

پرستاری در منزل

پرستار و کمک‌پرستار برای سالمند، کودک و بیمار؛ ساعتی، روزانه یا شبانه‌روزی

ویزیت متخصص مغز و اعصاب در منزل

ویزیت متخصص مغز و اعصاب در منزل

ویزیت نورولوژیست برای سکته، پارکینسون، صرع، سردرد و فراموشی در منزل

مشاوره تلفنی رایگان

مشاوره تلفنی رایگان

پیش از هر تصمیمی با کارشناس ما صحبت کنید؛ بدون هزینه

پزشکان فهرست‌شده مستقل از تی‌تی کار می‌کنند و اطلاعاتشان از منبع‌های عمومی یا اعلام خودشان است؛ تی‌تی برای مطب پزشکان نوبت نمی‌گیرد و فقط خدمات در منزل خودش را انجام می‌دهد. در شرایط اورژانسی معطل نکنید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.

منابع

  1. Parkinson disease — fact sheet — سازمان جهانی بهداشت (WHO)
  2. Parkinson's disease — NHS (خدمات سلامت ملی بریتانیا)
  3. Parkinson's Disease — MedlinePlus (کتابخانه ملی پزشکی آمریکا)

این مطلب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیهٔ پزشک نیست. در شرایط اورژانسی با ۱۱۵ تماس بگیرید.

مطالب مرتبط

بیشتر بخوانید

بیماری‌های مزمن

هولتر فشار خون در منزل؛ چه زمانی لازم است و چطور انجام می‌شود؟

هولتر فشار ۲۴ ساعته چیست، چرا پزشک آن را می‌خواهد، روز نصب در خانه چه کنیم و عدد میانگین را چطور بفهمیم؛ بر پایهٔ راهنمای NICE و WHO.

ادامه مطلب
علائم سکتهٔ قلبی در زنان و مردان و مراقبت پس از آن در خانهبیماری‌های مزمن

علائم سکتهٔ قلبی در زنان و مردان و مراقبت پس از آن در خانه

علائم هشدار سکتهٔ قلبی در زنان، مردان و سالمندان، کارهای فوری تا رسیدن اورژانس ۱۱۵، و مراقبت، دارو، فعالیت و پیگیری قلب پس از ترخیص در خانه.

ادامه مطلب
ناشتایی پیش از آزمایش خون: چند ساعت و با چه نکاتی؟بیماری‌های مزمن

ناشتایی پیش از آزمایش خون: چند ساعت و با چه نکاتی؟

راهنمای کامل ناشتایی برای آزمایش خون: کدام آزمایش‌ها ناشتا می‌خواهند، چند ساعت، مصرف دارو، نکتهٔ بیماران دیابتی و آمادگی برای نمونه‌گیری در منزل.

ادامه مطلب
نوار قلب در منزل؛ برای چه کسانی و چطور گرفته می‌شود؟بیماری‌های مزمن

نوار قلب در منزل؛ برای چه کسانی و چطور گرفته می‌شود؟

نوار قلب آزمونی ساده و بی‌درد است که با دستگاه قابل حمل در خانه هم گرفته می‌شود. بدانید چه زمانی لازم است، چطور آماده شوید و کدام علائم جای صبر ندارد.

ادامه مطلب
شماره بدهید، ما زنگ می‌زنیمبرای فیزیوتراپی در منزل فقط شماره کافی است؛ کارشناس تی‌تی خودش زنگ می‌زند و همه‌چیز را می‌پرسد. مشاوره رایگان است.
شهر بیمار:

شماره فقط برای همین تماس است و هزینه‌ای ندارد. در خطر جانی منتظر نمانید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

تماس و پیام