کارشناس تی‌تی۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
سریع‌ترین راه سفارش، یک تماس استکارشناس تی‌تی پاسخ می‌دهد؛ هزینه را پیش از شروع می‌گوید و اعزام را هماهنگ می‌کند.همین حالا تماس بگیرید۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
ثبت درخواست آنلاین ۲۴ ساعته

مشکلات شیردهی: درد نوک پستان، کم‌شیری، ورم پستان و راه‌حل‌ها

درد و زخم نوک پستان، احساس کم‌بودن شیر، سفتی و ورم پستان و مشکلات چسبیدن نوزاد؛ علت‌ها، راه‌حل‌های عملی و زمان مراجعه به پزشک.

مشکلات شیردهی: درد نوک پستان، کم‌شیری، ورم پستان و راه‌حل‌ها
عکس: Hamed Saber from Tehran, Iran / Wikimedia Commons — CC BY 2.0

شیردهی طبیعی‌ترین راه تغذیهٔ نوزاد است، ولی «طبیعی بودن» به معنی «بی‌دردسر بودن» نیست. بسیاری از مادران در هفته‌های اول با درد نوک پستان، سفتی پستان، نگرانی از کم‌بودن شیر یا مشکل چسبیدن نوزاد روبه‌رو می‌شوند و گاهی به‌خاطر همین مشکلات، زودتر از آنچه می‌خواستند شیردهی را کنار می‌گذارند. خبر خوب این است که بیشتر این مشکلات علت مشخص و راه‌حل عملی دارند و با کمک یک ماما یا مشاور شیردهی در همان روزهای اول قابل حل‌اند. در این مطلب مهم‌ترین مشکلات شایع شیردهی را مرور می‌کنیم، می‌گوییم چه کارهایی کمک می‌کند و چه علائمی نشان می‌دهد که باید پزشک ببینید.

این اطلاعات بر پایهٔ منابعی مثل NHS، MedlinePlus و سازمان جهانی بهداشت نوشته شده و جای معاینه و مشاورهٔ حضوری را نمی‌گیرد. اگر نوزاد شما سلامت عمومی خوبی ندارد، وزن نمی‌گیرد یا شما علائم عفونت دارید، حتماً با پزشک تماس بگیرید.

مهم‌ترین عامل: وضعیت بغل‌کردن و چسبیدن نوزاد

راهنمای NHS تأکید می‌کند که روش درست قرارگرفتن مادر و نوزاد و چسبیدن (اتصال) دهان نوزاد به پستان، مهم‌ترین عامل راحتی و موفقیت شیردهی است. نوزاد باید بدنش رو به شما و نزدیک به بدن شما باشد، سر و بدنش در یک راستا باشد، دهانش را باز کند و بخش زیادی از هالهٔ پستان (نه فقط نوک) را در دهان بگیرد. وقتی نوزاد درست می‌چسبد، شیرخوردن معمولاً بدون درد است و صدای قورت‌دادن شنیده می‌شود. اگر هر بار شیردادن دردناک است، تقریباً همیشه باید وضعیت چسبیدن را اصلاح کرد. بهترین راه این است که ماما یا مشاور شیردهی یک وعده شیردادن را ببیند و در لحظه راهنمایی کند.

درد و زخم نوک پستان

کمی حساسیت در روزهای اول شایع است، اما درد شدید، ترک، خونریزی یا زخم نوک پستان طبیعی نیست و معمولاً نشانهٔ چسبیدن نادرست است. چند نکتهٔ عملی:

  • وضعیت بغل‌کردن و چسبیدن را اصلاح کنید؛ نوک پستان باید عمیق داخل دهان نوزاد باشد.
  • برای جداکردن نوزاد، به‌جای کشیدن، با انگشت کوچک گوشهٔ دهانش را آرام باز کنید تا مکش قطع شود.
  • بعد از شیردهی، کمی از شیر خودتان را روی نوک پستان بمالید و بگذارید خشک شود؛ از صابون و مواد معطر روی پستان پرهیز کنید.
  • اگر درد ادامه داشت یا زخم عمیق و خونریزی‌دار شد، ماما یا پزشک را ببینید؛ علت‌های دیگری مثل چسبندگی زبان نوزاد یا عفونت قارچی هم ممکن است در کار باشد.

احساس کم‌بودن شیر

بسیاری از مادران نگران‌اند که شیرشان برای نوزاد کافی نیست، ولی در بیشتر موارد شیر کافی است. در روزهای اول شیر غلیظ و کم (آغوز) است و همین برای نوزاد کافی است. تعداد دفعات شیرخوردن در نوزاد، به‌ویژه ۸ تا ۱۲ بار در شبانه‌روز، طبیعی است و نشانهٔ کم‌شیری نیست. شاخص‌های اطمینان‌بخش: نوزاد بعد از شیرخوردن آرام می‌شود، پوشک‌های خیس و مدفوع کافی دارد، رشد و افزایش وزنش را پزشک تأیید می‌کند و در فاصلهٔ وعده‌ها بیدار و فعال است. اگر نوزاد شیر نمی‌خورد، خیلی خواب‌آلود است، ادرار و مدفوعش کم است یا وزن نمی‌گیرد، همان روز با پزشک اطفال یا ماما تماس بگیرید. شیردهی مکرر، خالی‌شدن کامل پستان با چسبیدن درست و گاهی دوشیدن شیر، تولید شیر را حفظ یا زیاد می‌کند. تغذیهٔ مکمل را بدون مشورت با پزشک شروع نکنید.

پستان سفت و پرشیر (احتقان)

در روزهای دوم تا پنجم پس از زایمان، با آمدن شیر، پستان‌ها ممکن است سفت، گرم و دردناک شوند. شیردهی مکرر و مؤثر بهترین درمان است. نوزاد را زود‌به‌زود شیر بدهید، پیش از شیردادن کمی شیر را با دست بدوشید تا هاله نرم شود و بعد از آن می‌توانید کمپرس سرد برای کاهش درد بگذارید. سینه‌بند راحت و بدون فشار بپوشید. اگر نوزاد نمی‌تواند بچسبد، با دست یا پمپ مقدار کمی شیر بدوشید تا هاله نرم شود.

ورم و عفونت پستان (ماستیت)

اگر ناحیه‌ای از پستان قرمز، دردناک، گرم و سفت شده و همراه تب، لرز یا احساس بدنی شبیه آنفلوانزا است، ممکن است ورم یا عفونت پستان باشد. مصرف دارو (از جمله آنتی‌بیوتیک در صورت نیاز) با پزشک است. معمولاً توصیه می‌شود شیردهی از همان پستان ادامه یابد و استراحت و مایعات کافی مصرف شود، ولی تصمیم را پزشک می‌گیرد. اگر تب بالا، بی‌حالی شدید یا ضخیم‌شدن و کیسه‌ای شدن ناحیه (آبسه) دارید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

نوزادی که خوب نمی‌چسبد یا شیر نمی‌خورد

نوزادان زودرس، نوزادان بسیار خواب‌آلود یا زردی‌دار و نوزادانی که چسبندگی زیر زبان دارند ممکن است در گرفتن پستان مشکل داشته باشند. در این موارد پوست‌به‌پوست‌بودن، شیردهی در ساعت‌های بیداری، دوشیدن و دادن شیر با قاشق یا فنجان و پیگیری وزن توسط پزشک مفید است. اگر نوزاد بی‌حال یا زرد است، مطلب زردی نوزاد را هم بخوانید.

مصرف دارو و تغذیهٔ مادر شیرده

مادر شیرده نیازی به رژیم عجیب ندارد؛ تغذیهٔ متنوع و کافی، مایعات و استراحت مفید است. پیش از مصرف هر دارو، گیاه یا مکمل، به پزشک یا داروساز بگویید شیر می‌دهید، چون بعضی داروها به شیر می‌رسند. مصرف مسکن‌ها را نیز طبق نظر پزشک انجام دهید؛ برای مثال NHS دربارهٔ مسکن‌ها در دوران شیردهی توضیحاتی دارد که باید با پزشک بررسی شود.

علائم هشدار: چه زمانی به پزشک یا اورژانس ۱۱۵ مراجعه کنیم؟

در این حالت‌ها منتظر مشاورهٔ شیردهی نمانید:

  • تب بالا و لرز همراه قرمزی، درد و سفتی پستان
  • ترک یا زخم عمیق و خونریزی‌دار نوک پستان که با اصلاح وضعیت بهتر نمی‌شود
  • نوزادی که شیر نمی‌خورد، خیلی خواب‌آلود است، ادرار و مدفوع کم دارد یا وزن نمی‌گیرد
  • زردی در حال افزایش یا تب و بی‌حالی نوزاد
  • تنفس سخت یا کبودی نوزاد؛ در این حالت با ۱۱۵ تماس بگیرید
  • غم و اضطراب شدید و ناتوانی در مراقبت از خود یا نوزاد، که ممکن است نشانهٔ افسردگی پس از زایمان باشد

کمک گرفتن در منزل

بهترین زمان مشاورهٔ شیردهی همان روزهای اول است، وقتی مادر خسته است و رفت‌وآمد سخت. ماما در منزل شیردادن را مشاهده می‌کند، وضعیت و چسبیدن را اصلاح می‌کند، دوشیدن و نگهداری شیر را آموزش می‌دهد و در صورت دیدن نشانهٔ بیماری، شما را به پزشک ارجاع می‌دهد. جزئیات را در صفحهٔ مشاورهٔ شیردهی در منزل ببینید و برای مراقبت کامل پس از زایمان به صفحهٔ مراقبت از مادر پس از زایمان سر بزنید. راهنمای همهٔ مرحله‌ها در مرکز مامایی و زنان تی‌تی هم هست.

پرسش‌های رایج

آیا درد هنگام شیردهی طبیعی است؟

کمی حساسیت در روزهای اول شایع است، اما درد شدید یا مداوم، ترک یا خونریزی طبیعی نیست و معمولاً نشانهٔ چسبیدن نادرست است. بهتر است ماما یا مشاور شیردهی وضعیت شما را ببیند.

از کجا بفهمم نوزادم شیر کافی می‌خورد؟

نشانه‌های اطمینان‌بخش شامل آرام‌شدن بعد از شیرخوردن، پوشک‌های خیس و مدفوع کافی، بیداری و فعالیت در بین وعده‌ها و افزایش وزن طبق پیگیری پزشک است. اگر نگران هستید، وزن‌کشی و مشاوره بگیرید.

با ورم پستان باید شیردهی را قطع کنم؟

معمولاً توصیه می‌شود شیردهی ادامه یابد و پستان خالی شود، ولی چون ممکن است عفونت باشد و دارو لازم شود، باید پزشک شما را ببیند و تصمیم بگیرد.

هر چند ساعت باید به نوزاد شیر بدهم؟

عدد ثابتی وجود ندارد؛ نوزادان تازه‌متولد معمولاً ۸ تا ۱۲ بار در شبانه‌روز شیر می‌خورند و باید بر اساس نشانه‌های گرسنگی نوزاد شیر داد. اگر نوزاد زیاد می‌خوابد و بیدار نمی‌شود، با پزشک مشورت کنید.

آیا مادر شیرده می‌تواند دارو بخورد؟

بسیاری از داروها بی‌خطرند، ولی همه نه. پیش از مصرف هر دارو یا مکمل، به پزشک یا داروساز بگویید که شیر می‌دهید تا مناسب‌ترین انتخاب را بکنند.

مشاورهٔ شیردهی در منزل در کرج چطور هماهنگ می‌شود؟

از صفحهٔ مشاورهٔ شیردهی درخواست ثبت کنید و سن نوزاد و مشکل را بنویسید؛ کارشناس تماس می‌گیرد و زمان حضور ماما را، ترجیحاً کمی پیش از وعدهٔ شیر بعدی، هماهنگ می‌کند. ثبت درخواست هزینه‌ای ندارد.

یک پرسش پرطرفدار دیگر

با زخم نوک پستان شیر بدهم؟

در بیشتر موارد بله، با اصلاح وضعیت چسبیدن و شروع از پستان کم‌دردتر. اگر زخم عمیق است، خونریزی زیاد دارد یا تب کردید با ماما یا پزشک مشورت کنید: مشاورهٔ شیردهی در منزل.

برای ادامهٔ مسیر درمان: پزشک و خدمت مناسب را انتخاب کنید

اگر دربارهٔ «مشکلات شیردهی: درد نوک پستان، کم‌شیری، ورم پستان و راه‌حل‌ها» به معاینه یا مراقبت نیاز دارید، نشانی و تلفن مطب پزشک متخصص مرتبط را ببینید، یا خدمت درمانی مناسب را در منزل از تی‌تی درخواست کنید. ثبت درخواست خدمت هزینه‌ای ندارد.

پزشک متخصص مرتبط را ببینید؛ برای نوبت با مطب خود پزشک تماس بگیرید

خدمات درمانی مرتبط در منزل

مشاورهٔ شیردهی در منزل

مشاورهٔ شیردهی در منزل

کمک در وضعیت شیردهی، زخم نوک پستان و کم‌شیری با حضور ماما در منزل

پرستاری در منزل

پرستاری در منزل

پرستار و کمک‌پرستار برای سالمند، کودک و بیمار؛ ساعتی، روزانه یا شبانه‌روزی

ویزیت پزشک کودکان در منزل

ویزیت پزشک کودکان در منزل

ویزیت پزشک کودکان برای معاینه و درمان کودک بیمار در منزل، بدون نیاز به رفت‌وآمد

مشاوره تلفنی رایگان

مشاوره تلفنی رایگان

پیش از هر تصمیمی با کارشناس ما صحبت کنید؛ بدون هزینه

پزشکان فهرست‌شده مستقل از تی‌تی کار می‌کنند و اطلاعاتشان از منبع‌های عمومی یا اعلام خودشان است؛ تی‌تی برای مطب پزشکان نوبت نمی‌گیرد و فقط خدمات در منزل خودش را انجام می‌دهد. در شرایط اورژانسی معطل نکنید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.

منابع

  1. Breastfeeding — NHS (خدمات سلامت ملی بریتانیا)
  2. Breastfeeding — MedlinePlus (کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا)
  3. Breastfeeding — WHO (سازمان جهانی بهداشت)
  4. Postpartum care — MedlinePlus (کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا)

این مطلب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیهٔ پزشک نیست. در شرایط اورژانسی با ۱۱۵ تماس بگیرید.

مطالب مرتبط

بیشتر بخوانید

مراقبت از زخم سزارین در خانه: شست‌وشو، درد و علائم عفونتمادر و نوزاد

مراقبت از زخم سزارین در خانه: شست‌وشو، درد و علائم عفونت

بعد از سزارین چطور از زخم مراقبت کنیم؟ شست‌وشو، پانسمان، کشیدن بخیه، مسکن، فعالیت، علائم عفونت و زمان مراجعه به پزشک.

ادامه مطلب
پاپ اسمیر و آزمایش HPV: چه زمانی، چطور و جواب یعنی چه؟مادر و نوزاد

پاپ اسمیر و آزمایش HPV: چه زمانی، چطور و جواب یعنی چه؟

راهنمای کامل پاپ اسمیر و HPV: هدف آزمایش، آمادگی، مراحل نمونه‌گیری، تفسیر جواب، فاصلهٔ تکرار و نشانه‌هایی که نیاز به پزشک دارند.

ادامه مطلب
علائم خطر در بارداری: چه زمانی فوراً به پزشک یا اورژانس برویم؟مادر و نوزاد

علائم خطر در بارداری: چه زمانی فوراً به پزشک یا اورژانس برویم؟

خونریزی، درد شدید شکم، کم‌شدن حرکات جنین، سردرد و تاری دید، خروج آب و تب در بارداری؛ هر علامت یعنی چه و چه کار باید کرد.

ادامه مطلب
مراقبت بعد از زایمان در خانه: خونریزی، شیردهی و علائم خطرمادر و نوزاد

مراقبت بعد از زایمان در خانه: خونریزی، شیردهی و علائم خطر

راهنمای مراقبت مادر پس از زایمان در خانه؛ خونریزی طبیعی، زخم، تغذیه و استراحت، شیردهی، حال روحی، و علائمی که نیاز به پزشک یا اورژانس دارند.

ادامه مطلب
شماره بدهید، ما زنگ می‌زنیمبرای مشاورهٔ شیردهی در منزل فقط شماره کافی است؛ کارشناس تی‌تی خودش زنگ می‌زند و همه‌چیز را می‌پرسد. مشاوره رایگان است.
شهر بیمار:

شماره فقط برای همین تماس است و هزینه‌ای ندارد. در خطر جانی منتظر نمانید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

تماس و پیام