کارشناس تی‌تی۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
سریع‌ترین راه سفارش، یک تماس استکارشناس تی‌تی پاسخ می‌دهد؛ هزینه را پیش از شروع می‌گوید و اعزام را هماهنگ می‌کند.همین حالا تماس بگیرید۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
ثبت درخواست آنلاین ۲۴ ساعته

مراقبت از نوزاد در روزهای اول: شیر، بند ناف، خواب ایمن و علائم خطر

راهنمای مراقبت از نوزاد در هفته‌های اول بر پایهٔ NHS و MedlinePlus: شیردهی و پوشک، بند ناف، زردی، خواب ایمن و علائم خطر که باید فوراً به پزشک گفت.

مراقبت از نوزاد در روزهای اول: شیر، بند ناف، خواب ایمن و علائم خطر
عکس: Hamed Saber from Tehran, Iran / Wikimedia Commons — CC BY 2.0

«اولین بار است نوزاد داریم؛ هر صدای نفسش را گوش می‌دهیم.» «نمی‌دانم بند ناف را چطور تمیز کنم.» «پوستش زرد شده، طبیعی است؟» اگر شما هم این شب‌ها را می‌گذرانید، تنها نیستید. بیشتر چیزهایی که در هفته‌های اول نگرانتان می‌کند طبیعی و موقتی است و چند علامت مشخص وجود دارد که یعنی بدون معطلی باید به پزشک رسید. این راهنما از صفحه‌های بیمار NHS (سرویس سلامت ملی بریتانیا) و MedlinePlus (کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا) ساخته شده و جای معاینهٔ پزشک یا ماما را نمی‌گیرد؛ هر عددی که می‌بینید از همان منبع آمده است.

شیر و پوشک؛ نوزاد شیر کافی می‌خورد؟

NHS در صفحهٔ زردی نوزاد می‌گوید تغذیهٔ منظم، حدود ۸ تا ۱۲ بار در روز، به بهبود زردی هم کمک می‌کند و اگر نوزاد خواب‌آلود است باید بیدارش کرد تا شیر بخورد. این عدد را راهنما بگیرید و تعداد وعده‌های مناسب نوزاد خودتان را با ماما یا پزشک بسنجید؛ به نشانه‌های گرسنگی (مثل مکیدن دست) هم توجه کنید.

  • پوشک‌های خیس نشانهٔ خوبی از کافی‌بودن شیر است؛ طبق NHS نداشتن پوشک خیس از علائم خطر است (پایین‌تر آمده).
  • اگر شیردهی دردناک است یا نوزاد خوب نمی‌مکد، زود از ماما یا پزشک کمک بخواهید. صفحهٔ کمک به شیردهی در منزل این مسیر را توضیح می‌دهد.
  • اگر در گرفتن شیر مشکل دارید یا مطمئن نیستید نوزاد کافی می‌گیرد، NHS توصیه می‌کند از ماما یا پزشک بپرسید.

مراقبت از بند ناف

طبق MedlinePlus بند ناف معمولاً تا ۵ تا ۱۵ روزگی خشک می‌شود و می‌افتد. اگر پس از ۴ هفته نیفتاد، با پزشک نوزاد تماس بگیرید (و به احتمال زیاد خیلی زودتر می‌افتد). نکته‌ها:

  • بند ناف را فقط با گاز و آب تمیز نگه دارید.
  • تا وقتی بند ناف نیفتاده، نوزاد را با اسفنج یا دستمال مرطوب بشویید و در وان نگذارید.
  • بند ناف را، حتی اگر فقط با یک نخ آویزان است، نکشید؛ بگذارید خودش بیفتد.
  • اگر زودتر کنده شود ممکن است خون بیاید؛ اگر خونریزی ادامه یافت فوراً با پزشک تماس بگیرید.
  • ممکن است بعد از افتادن، بافت صورتی‌رنگی با ترشح زرد روشن بماند (گرانولوم)؛ معمولاً در حدود یک هفته برطرف می‌شود و اگر نشد، پزشک ببیند.

نشانهٔ عفونت موضعی: ترشح زرد بدبو، قرمزی، ورم یا حساسیت پوست اطراف ناف. نشانهٔ عفونت جدی‌تر: شیر نخوردن، تب ۳۸ درجه سانتی‌گراد (۱۰۰٫۴ فارنهایت) یا بیشتر، بی‌حالی و شل‌بودن بدن؛ در این حالت MedlinePlus می‌گوید فوراً با پزشک تماس بگیرید.

زردی نوزاد؛ چه زمانی طبیعی است؟

NHS می‌گوید زردی پوست و چشم نوزاد شایع و معمولاً بی‌خطر است. بیشتر نوزادها حدود روز سوم زردی بیشتری دارند و معمولاً حدود ۲ هفته طول می‌کشد تا برطرف شود، و بیشتر بدون درمان خوب می‌شوند. در این موارد همان روز با پزشک یا ماما تماس بگیرید: نوزاد بیش از ۲۴ ساعت دارد و به زردی شک دارید، زردی که بهتر نمی‌شود یا بدتر می‌شود، ادرار زرد پررنگ یا قهوه‌ای، یا مدفوع کمرنگ و شیری. اگر لازم باشد، درمان معمول نوردرمانی (فتوتراپی) است که معمولاً حدود ۴۸ ساعت و اغلب در بیمارستان انجام می‌شود. برای نمونه‌گیری و بررسی در خانه زردی نوزاد در منزل و نمونه‌گیری نوزاد در منزل را ببینید.

خواب ایمن

NHS در صفحهٔ مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS) این توصیه‌ها را می‌کند:

  • نوزاد را به پشت بخوابانید و طوری بگذارید که پاهایش به انتهای تخت برسد؛ اگر غلت زد، دوباره به پشت برگردانید تا خودش بتواند به هر دو طرف غلت بزند.
  • برای هر خواب، دست‌کم در ۶ ماه اول، تخت یا گهوارهٔ جدا در اتاق خودتان داشته باشد.
  • تشک سفت و صاف و بدون بالش، پتو، کنارگیر، عروسک نرم یا لانه و پد.
  • در صورت امکان شیر مادر دهید و می‌توانید پستانک را در نظر بگیرید.
  • روی مبل یا صندلی راحتی با نوزاد نخوابید.
  • در اتاق نوزاد سیگار نکشید.
  • اگر نوزاد زودرس (کمتر از ۳۷ هفته) یا کم‌وزن (کمتر از ۲٫۵ کیلوگرم) است، یا پدر یا مادر سیگار می‌کشند، مست‌اند، مواد مصرف کرده‌اند یا دارو با اثر خواب‌آور خورده‌اند، در یک تخت نخوابید.
  • نوزاد نه زیاد گرم باشد نه سرد؛ دمای اتاق حدود ۱۶ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد.
  • پس از رسیدن به مقصد، نوزاد را زیاد در صندلی ماشین نگذارید.

علائم هشدار: چه زمانی ۱۱۵ و چه زمانی پزشک؟

NHS در صفحهٔ زردی نوزاد می‌نویسد اگر نوزاد خواب‌آلودتر از معمول و بیدارکردنش سخت است، شیر نمی‌خورد، شل یا سفت است، حرکت‌های پرشی دارد، تب ۳۸ درجه یا بیشتر (یا دمای ۳۶ درجه یا کمتر) دارد، پوشک خیس ندارد یا تنفسش سخت است، باید فوراً اورژانس را خبر کرد و خودتان رانندگی نکنید؛ هر نوزاد کمتر از ۲۴ ساعتی که زرد شده هم باید فوراً دیده شود. MedlinePlus تب ۳۸ و شیر نخوردن و بی‌حالی را نشانهٔ جدی می‌داند. در ایران در چنین وضعی با ۱۱۵ تماس بگیرید یا نوزاد را بدون معطلی به اورژانس کودکان برسانید.

وضعیت‌های دیگر که باید همان روز به پزشک گفته شود: ناف قرمز و بدبو، شیر کم‌خوردن، زردی ماندگار، یا هر نگرانی که خودتان دارید. به حس مادرانه و پدرانه‌تان اعتماد کنید؛ پرسیدن اشکال ندارد.

ماما در خانه چه کمکی می‌کند؟

ماما در منزل وضعیت مادر و نوزاد را می‌سنجد، در شیردهی و مراقبت از بند ناف و حمام کنار شماست و اگر چیزی نگران‌کننده ببیند شما را برای دیدن پزشک راهنمایی می‌کند. ویزیت نوزاد در منزل و مراقبت بعد از زایمان هم برای مادر و نوزاد قابل هماهنگی است. هزینه‌ها در قیمت خدمات آمده و پیش از اعزام اعلام می‌شود. صفحهٔ ماما در منزل کرج و محله‌هایی مثل فردیس و گوهردشت را هم ببینید. برای شروع، سن نوزاد، روز تولد و نگرانی‌تان را بنویسید و رزرو کنید.

پرسش‌های رایج

نوزاد باید روزی چند بار شیر بخورد؟

NHS در صفحهٔ زردی حدود ۸ تا ۱۲ بار در روز را ذکر می‌کند و می‌گوید اگر نوزاد خواب‌آلود است باید برای شیرخوردن بیدارش کرد. اگر نمی‌توانید او را به شیر بیدار کنید یا پوشک خیس ندارد، فوراً با پزشک یا ماما تماس بگیرید.

بند ناف کی می‌افتد و چه کنیم اگر نیفتاد؟

MedlinePlus می‌گوید معمولاً تا ۵ تا ۱۵ روزگی می‌افتد. اگر پس از ۴ هفته نیفتاده، با پزشک نوزاد تماس بگیرید. تا آن موقع با گاز و آب تمیزش کنید و آن را نکشید.

می‌توانم نوزاد را در وان بشویم؟

تا وقتی بند ناف نیفتاده نه؛ MedlinePlus نوزاد را با اسفنج شست‌وشو می‌دهد و تا افتادن ناف وان را توصیه نمی‌کند. بعد از افتادن، با دمای آب مناسب و احتیاط شستن در وان ممکن است.

زردی نوزادم تا کی طبیعی است؟

طبق NHS معمولاً حدود ۲ هفته طول می‌کشد تا زردی برطرف شود و بیشتر نوزادها بدون درمان بهتر می‌شوند. اگر زردی بدتر می‌شود یا بهتر نمی‌شود، نوزاد بیش از ۲۴ ساعت دارد و به زردی شک دارید، ادرار تیره یا مدفوع کمرنگ است، یا نوزاد خواب‌آلود و بدون شیرخوردن است، پزشک را خبر کنید یا اورژانس بگیرید.

نوزاد را کجا بخوابانیم و چه چیزهایی در تخت نباشد؟

به پشت و روی تشک سفت و صاف، در تخت یا گهوارهٔ جدا در اتاق والدین. NHS بالش، پتو، کنارگیر، عروسک نرم و لانه را از تخت دور می‌کند و دمای اتاق را حدود ۱۶ تا ۲۰ درجه توصیه می‌کند. روی مبل با نوزاد نخوابید.

تب نوزاد چه زمانی خطرناک است؟

طبق MedlinePlus و NHS تب ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بیشتر در نوزاد (و هم‌چنین دمای ۳۶ درجه یا کمتر در صفحهٔ زردی NHS) همراه شیر نخوردن، بی‌حالی یا شل بودن بدن نشانهٔ جدی است و باید فوراً به پزشک رسانده شود؛ در ایران ۱۱۵. دارویی به نوزاد ندهید مگر پزشک گفته باشد.

برای ادامهٔ مسیر درمان: پزشک و خدمت مناسب را انتخاب کنید

اگر دربارهٔ «مراقبت از نوزاد در روزهای اول: شیر، بند ناف، خواب ایمن و علائم خطر» به معاینه یا مراقبت نیاز دارید، نشانی و تلفن مطب پزشک متخصص مرتبط را ببینید، یا خدمت درمانی مناسب را در منزل از تی‌تی درخواست کنید. ثبت درخواست خدمت هزینه‌ای ندارد.

پزشک متخصص مرتبط را ببینید؛ برای نوبت با مطب خود پزشک تماس بگیرید

خدمات درمانی مرتبط در منزل

مراقبت‌های مامایی

مراقبت‌های مامایی

مراقبت از مادر و نوزاد بعد از زایمان و آموزش شیردهی

پرستاری در منزل

پرستاری در منزل

پرستار و کمک‌پرستار برای سالمند، کودک و بیمار؛ ساعتی، روزانه یا شبانه‌روزی

ویزیت پزشک کودکان در منزل

ویزیت پزشک کودکان در منزل

ویزیت پزشک کودکان برای معاینه و درمان کودک بیمار در منزل، بدون نیاز به رفت‌وآمد

مشاوره تلفنی رایگان

مشاوره تلفنی رایگان

پیش از هر تصمیمی با کارشناس ما صحبت کنید؛ بدون هزینه

پزشکان فهرست‌شده مستقل از تی‌تی کار می‌کنند و اطلاعاتشان از منبع‌های عمومی یا اعلام خودشان است؛ تی‌تی برای مطب پزشکان نوبت نمی‌گیرد و فقط خدمات در منزل خودش را انجام می‌دهد. در شرایط اورژانسی معطل نکنید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.

منابع

  1. Umbilical cord care in newborns — MedlinePlus (کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا)، بازبینی ۲۰۲۵
  2. Jaundice in babies — NHS (خدمات ملی سلامت بریتانیا)، بازبینی ۲۰۲۶
  3. Sudden infant death syndrome (SIDS) — NHS (خدمات ملی سلامت بریتانیا)، بازبینی ۲۰۲۵

این مطلب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیهٔ پزشک نیست. در شرایط اورژانسی با ۱۱۵ تماس بگیرید.

مطالب مرتبط

بیشتر بخوانید

مشکلات شیردهی: درد نوک پستان، کم‌شیری، ورم پستان و راه‌حل‌هامادر و نوزاد

مشکلات شیردهی: درد نوک پستان، کم‌شیری، ورم پستان و راه‌حل‌ها

درد و زخم نوک پستان، احساس کم‌بودن شیر، سفتی و ورم پستان و مشکلات چسبیدن نوزاد؛ علت‌ها، راه‌حل‌های عملی و زمان مراجعه به پزشک.

ادامه مطلب
مراقبت از زخم سزارین در خانه: شست‌وشو، درد و علائم عفونتمادر و نوزاد

مراقبت از زخم سزارین در خانه: شست‌وشو، درد و علائم عفونت

بعد از سزارین چطور از زخم مراقبت کنیم؟ شست‌وشو، پانسمان، کشیدن بخیه، مسکن، فعالیت، علائم عفونت و زمان مراجعه به پزشک.

ادامه مطلب
پاپ اسمیر و آزمایش HPV: چه زمانی، چطور و جواب یعنی چه؟مادر و نوزاد

پاپ اسمیر و آزمایش HPV: چه زمانی، چطور و جواب یعنی چه؟

راهنمای کامل پاپ اسمیر و HPV: هدف آزمایش، آمادگی، مراحل نمونه‌گیری، تفسیر جواب، فاصلهٔ تکرار و نشانه‌هایی که نیاز به پزشک دارند.

ادامه مطلب
علائم خطر در بارداری: چه زمانی فوراً به پزشک یا اورژانس برویم؟مادر و نوزاد

علائم خطر در بارداری: چه زمانی فوراً به پزشک یا اورژانس برویم؟

خونریزی، درد شدید شکم، کم‌شدن حرکات جنین، سردرد و تاری دید، خروج آب و تب در بارداری؛ هر علامت یعنی چه و چه کار باید کرد.

ادامه مطلب
شماره بدهید، ما زنگ می‌زنیمبرای مراقبت‌های مامایی فقط شماره کافی است؛ کارشناس تی‌تی خودش زنگ می‌زند و همه‌چیز را می‌پرسد. مشاوره رایگان است.
شهر بیمار:

شماره فقط برای همین تماس است و هزینه‌ای ندارد. در خطر جانی منتظر نمانید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

تماس و پیام