کارشناس تی‌تی۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
سریع‌ترین راه سفارش، یک تماس استکارشناس تی‌تی پاسخ می‌دهد؛ هزینه را پیش از شروع می‌گوید و اعزام را هماهنگ می‌کند.همین حالا تماس بگیرید۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
ثبت درخواست آنلاین ۲۴ ساعته

تزریقات در منزل: انواع تزریق، ایمنی و زمان مناسب

راهنمای علمی تزریق عضلانی، زیرجلدی و وریدی در منزل: چه کسی تزریق می‌کند، نکته‌های ایمنی، عوارض، نشانه‌های هشدار و زمان تماس با پزشک یا ۱۱۵.

تزریقات در منزل: انواع تزریق، ایمنی و زمان مناسب
عکس: Jafar Sedaqat / Wikimedia Commons — CC BY 4.0

تزریق آمپول یکی از رایج‌ترین کارهای پرستاری در منزل است: آنتی‌بیوتیک تزریقی پس از ترخیص، داروی ضد انعقاد پس از جراحی، انسولین، ویتامین ب۱۲ یا داروی مسکن. بسیاری از خانواده‌ها می‌پرسند تزریق در خانه امن است یا نه، فرق تزریق عضلانی، زیرجلدی و وریدی چیست و چه چیزهایی را باید پیش از آمدن پرستار آماده کرد. این راهنما بر پایهٔ منبع‌های پزشکی معتبر نوشته شده و تصمیم دارویی نمی‌گیرد؛ نوع دارو، مقدار و زمان مصرف همیشه با پزشک معالج است.

تزریق در منزل یعنی چه و چه کسی انجام می‌دهد؟

تزریق، رساندن دارو به بدن از راه سوزن و سرنگ است. در منزل، تزریق مناسب وقتی انجام می‌شود که پزشک داروی تزریقی را تجویز کرده باشد، بیمار وضعیت پایدار داشته باشد و دارو نیاز به پایش مداوم در بیمارستان نداشته باشد. تزریق را باید فرد آموزش‌دیده انجام دهد؛ در مورد داروهایی مثل انسولین یا هپارین سبک‌وزن، گاهی خود بیمار یا یکی از اعضای خانواده پس از آموزش پرستار این کار را ادامه می‌دهد، ولی تزریق وریدی و عضلانی بهتر است با پرستار باشد.

پرستار پیش از هر تزریق باید چند چیز را بررسی کند: نام بیمار، نام و مقدار دارو، تاریخ انقضا، راه مصرف، سابقهٔ حساسیت دارویی و ساعت آخرین دوز. اگر نسخه یا دستور پزشک وجود نداشته باشد، تزریق دارو انجام نمی‌شود؛ این قاعده برای ایمنی خود بیمار است. اگر نسخه ندارید، می‌توانید ویزیت پزشک در منزل را هم درخواست کنید و بعد با هماهنگی پزشک، پرستار را بفرستید. برای دیدن شرایط و هزینه‌ها صفحهٔ تزریقات و سرم در منزل را ببینید.

انواع تزریق: عضلانی، زیرجلدی، وریدی و داخل‌جلدی

تزریق عضلانی (IM): دارو در عمق ماهیچه می‌رود، مثل بیشتر آنتی‌بیوتیک‌های تزریقی، برخی مسکن‌ها و ویتامین ب۱۲. محل‌های رایج، عضلهٔ ران، بازو و بالای باسن است. محل تزریق را بر پایهٔ سن، میزان عضله و حجم دارو انتخاب می‌کنند؛ تزریق اشتباه در ناحیه‌ای که عصب یا رگ بزرگ دارد می‌تواند آسیب بزند، پس تشخیص محل درست مهارت می‌خواهد.

تزریق زیرجلدی (SQ): دارو در لایهٔ چربی زیر پوست می‌رود. انسولین و داروهای ضد انعقاد مثل هپارین سبک‌وزن (آنوکساپارین) معمولاً به این روش تزریق می‌شوند. محل رایج شکم، ران یا پشت بازوست و بهتر است محل تزریق هر بار عوض شود تا پوست آسیب نبیند و دارو یکنواخت جذب شود. منبع پزشکی معتبر تأکید می‌کند که سرنگ و سوزن را پس از یک بار مصرف باید در ظرف ضدسوراخ‌شدن انداخت.

تزریق وریدی (IV): دارو یا سرم مستقیم وارد رگ می‌شود. این روش اثر سریع‌تری دارد، ولی خطرش هم بیشتر است: عفونت محل رگ، التهاب رگ، نشت دارو به بافت اطراف و واکنش‌های حساسیتی شدید. به همین دلیل تزریق وریدی در منزل فقط با دستور پزشک و توسط پرستار آموزش‌دیده و با وسایل یک‌بارمصرف انجام می‌شود. دربارهٔ سرم‌درمانی در منزل مقالهٔ سرم‌درمانی در منزل را بخوانید.

تزریق داخل‌جلدی: مقدار کمی دارو در لایهٔ سطحی پوست تزریق می‌شود، مثل آزمایش پوستی حساسیت یا برخی واکسن‌ها. این روش بیشتر در درمانگاه و با نظارت پزشک انجام می‌شود.

چه داروهایی معمولاً در منزل تزریق می‌شوند؟

فهرست دقیق را پزشک تعیین می‌کند، ولی در عمل چند گروه بیشتر دیده می‌شوند. اول، آنتی‌بیوتیک‌های تزریقی برای عفونت‌هایی که نیاز به چند روز درمان دارند و بیمار حال کلی قابل‌قبولی دارد. دوم، داروهای ضد انعقاد پس از جراحی ارتوپدی یا برای کسانی که تحرک کمی دارند تا خطر لختهٔ خون کم شود. سوم، انسولین و داروهای دیابت تزریقی. چهارم، ویتامین ب۱۲ برای کسانی که پزشک کمبود آن را تأیید کرده است. پنجم، مسکن‌ها و داروهای ضد تهوع پس از جراحی یا شیمی‌درمانی.

مصرف داروی تزریقی «برای تقویت» یا «برای سرماخوردگی» بدون تشخیص پزشک توصیه نمی‌شود. هر تزریق کم‌خطر هم عارضه دارد و بی‌دلیل انجام‌دادنش سودی ندارد. اگر دارو را خودتان خریده‌اید، نام و تاریخ انقضا را به پرستار نشان دهید و شرایط نگهداری، به‌ویژه یخچال، را رعایت کنید.

پیش از آمدن پرستار چه آماده کنیم؟

  • نسخه یا دستور مکتوب پزشک، نام دارو، مقدار و زمان دقیق مصرف.
  • خود دارو در بستهٔ اصلی و سالم؛ داروی یخچالی را تا لحظهٔ تزریق از یخچال بیرون نیاورید.
  • فهرست حساسیت‌های دارویی و غذایی بیمار و داروهایی که هم‌زمان مصرف می‌کند.
  • یک سطح تمیز و صاف و نور کافی؛ پرستار سرنگ، سوزن، الکل و دستکش یک‌بارمصرف دارد.
  • برای بیمار ناتوان، جای راحت برای خوابیدن یا نشستن و یک همراه در خانه.

در گفت‌وگوی تلفنی، سن بیمار، بیماری‌های زمینه‌ای (دیابت، مشکل کلیه یا کبد، سابقهٔ خونریزی)، نوع دارو و تعداد روزهای درمان را بگویید تا کارشناس نیروی مناسب را بفرستد. برای رزرو می‌توانید از صفحهٔ ثبت درخواست استفاده کنید.

مراحل ایمن یک تزریق چگونه است؟

یک تزریق ایمن چند گام ثابت دارد. پرستار دست‌ها را می‌شوید یا ضدعفونی می‌کند و دستکش می‌پوشد. هویت بیمار، دارو، مقدار، تاریخ انقضا و راه مصرف را با دستور پزشک تطبیق می‌دهد. دارو را با سرنگ و سوزن تازه آماده می‌کند، محل تزریق را مطابق دستور ضدعفونی می‌کند و می‌گذارد خشک شود. تزریق را با زاویه و عمق مناسب انجام می‌دهد و بعد سوزن را بدون پوشاندن دوباره در ظرف مخصوص می‌اندازد. در پایان بیمار را برای مدتی زیر نظر نگه می‌دارد، به‌ویژه در تزریق اول یک دارو یا آنتی‌بیوتیک جدید، چون واکنش حساسیتی شدید معمولاً در دقایق اول دیده می‌شود.

اصل «یک سوزن و یک سرنگ برای یک بار و یک نفر» استثنا ندارد. استفادهٔ مجدد از سرنگ یا سوزن، حتی برای همان بیمار، خطر انتقال عفونت دارد. اگر دیدید وسیلهٔ تزریق بسته‌بندی بازشده است، از پرستار بخواهید وسیلهٔ سالم بیاورد.

عوارض معمول و نشانه‌های هشدار

درد خفیف، کمی قرمزی، سفتی یا کبودی کوچک محل تزریق در یک یا دو روز اول شایع است و معمولاً خودبه‌خود بهتر می‌شود. کمپرس سرد یا گرم ملایم، طبق توصیهٔ پرستار، می‌تواند کمک کند. در تزریق زیرجلدی مکرر، تغییر محل تزریق جلوی سفتی پوست را می‌گیرد.

نشانه‌های زیر عادی نیستند و باید به پرستار یا پزشک خبر داده شوند: قرمزی که هر روز بزرگ‌تر می‌شود، گرمی و تورم شدید، ترشح چرکی، تب و لرز، درد شدید و روزبه‌روز بیشتر، بی‌حسی یا ضعف در اندام تزریق‌شده. این‌ها می‌توانند نشانهٔ عفونت یا آسیب عصب باشند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد یا با ۱۱۵ تماس گرفت؟

واکنش حساسیتی شدید (آنافیلاکسی) کم‌یاب است ولی خطرناک است و معمولاً در دقایق تا یک ساعت پس از تزریق ظاهر می‌شود. اگر پس از تزریق این علائم پیدا شد، فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید: تنگی نفس یا خس‌خس، تورم لب، زبان یا صورت، کهیر منتشر، سرگیجهٔ شدید یا غش، ضربان تند و احساس مرگ قریب‌الوقوع. تا رسیدن کمک، بیمار را در حالت دراز کشیده نگه دارید و تنها نگذارید.

در موارد زیر هم در همان روز با پزشک تماس بگیرید: تب بالاتر از ۳۸ درجه پس از تزریق، قرمزی و ورم رو به گسترش، تزریقی که درد شدید ایجاد کرده یا اندام را بی‌حس کرده، و هر علامت تازهٔ غیرعادی. اگر تزریق وریدی انجام شده و محل رگ ورم، درد یا خط قرمز دارد، منتظر نمانید.

چند اشتباه رایج دربارهٔ تزریق در منزل

  • «آمپول تقویتی بزنیم، ضرر ندارد.» هر دارو عارضه دارد و بدون تشخیص نباید تزریق شود.
  • مالیدن الکل و ماساژ شدید بلافاصله پس از تزریق. بسته به دارو ممکن است جذب را تغییر دهد؛ طبق توصیهٔ پرستار عمل کنید.
  • نگه‌داشتن دارو در گرما. برخی داروها در دمای بالا خراب می‌شوند؛ شرایط نگهداری روی بسته نوشته شده است.
  • استفادهٔ دوباره از سوزن. حتی برای یک نفر، ممنوع است.
  • انداختن سوزن در سطل زباله. سوزن‌ها را باید در ظرف سخت و دردار جمع کرد تا کسی آسیب نبیند.

تزریق در منزل یا درمانگاه؟ کدام بهتر است؟

برای بیمار سالمند، بیمار با تحرک کم، کسی که چند روز پشت‌سر هم تزریق دارد، یا بیمار پس از جراحی، تزریق در خانه راحت‌تر و کم‌خطرتر از جابه‌جایی است. در عوض، اولین تزریق یک داروی جدید، به‌ویژه آنتی‌بیوتیک، اگر سابقهٔ حساسیت شدید دارید، بهتر است در مرکز درمانی انجام شود تا امکانات اورژانسی در دسترس باشد. پزشک معالج این تصمیم را بهتر می‌گیرد. در هر دو حالت، ثبت زمان و محل تزریق و مقدار دارو در یک برگه کمک می‌کند که پیگیری درمان دقیق باشد.

پرسش‌های رایج

آیا برای تزریق در منزل حتماً نسخه لازم است؟

بله. تزریق دارو بدون دستور پزشک انجام نمی‌شود، چون نوع دارو، مقدار و راه مصرف باید با شرایط بیمار هماهنگ باشد. اگر نسخه ندارید، می‌توانید ابتدا ویزیت پزشک را هماهنگ کنید.

تزریق عضلانی دردناک‌تر از زیرجلدی است؟

معمولاً بله، چون دارو در عمق ماهیچه می‌رود و گاهی حجم بیشتری دارد. سوزن مناسب، آرام‌بودن عضله و تزریق آهسته درد را کم می‌کند. درد خفیف تا یکی دو روز طبیعی است.

بعد از تزریق چقدر باید زیر نظر بمانم؟

در تزریق اول یک دارو یا آنتی‌بیوتیک جدید، حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه حضور و توجه پرستار مناسب است؛ علائم حساسیت شدید بیشتر در همین بازه دیده می‌شود. برای داروهای آشنا، پرستار زمان را بر پایهٔ سابقهٔ بیمار تعیین می‌کند.

آیا خودم می‌توانم انسولین یا آمپول ضد انعقاد را تزریق کنم؟

بسیاری از بیماران این کار را پس از آموزش پرستار یا پزشک به‌خوبی انجام می‌دهند. مهم است تکنیک، چرخش محل تزریق و دفع سوزن را یاد بگیرید. اگر دست‌هایتان می‌لرزد یا بینایی کم دارید، از پرستار کمک بگیرید.

داروی یخچالی را چطور به پرستار بسپارم؟

دارو را همان‌طور که در داروخانه تحویل گرفته‌اید در یخچال نگه دارید. پرستار پیش از تزریق دارو را از نظر ظاهر و تاریخ بررسی می‌کند.

برای ادامهٔ مسیر درمان: پزشک و خدمت مناسب را انتخاب کنید

اگر دربارهٔ «تزریقات در منزل: انواع تزریق، ایمنی و زمان مناسب» به معاینه یا مراقبت نیاز دارید، نشانی و تلفن مطب پزشک متخصص مرتبط را ببینید، یا خدمت درمانی مناسب را در منزل از تی‌تی درخواست کنید. ثبت درخواست خدمت هزینه‌ای ندارد.

پزشک متخصص مرتبط را ببینید؛ برای نوبت با مطب خود پزشک تماس بگیرید

خدمات درمانی مرتبط در منزل

تزریقات و سرم در منزل

تزریقات و سرم در منزل

تزریق آمپول، سرم‌تراپی، گذاشتن سوند و آنژیوکت توسط پرستار

ویزیت پزشک در منزل

ویزیت پزشک در منزل

معاینه، تشخیص و نسخه‌نویسی پزشک عمومی و متخصص در خانه شما

ویزیت متخصص داخلی در منزل

ویزیت متخصص داخلی در منزل

ویزیت متخصص داخلی برای بیماری‌های مزمن، دیابت، فشار خون و پیگیری آزمایش‌ها، در منزل

مشاوره تلفنی رایگان

مشاوره تلفنی رایگان

پیش از هر تصمیمی با کارشناس ما صحبت کنید؛ بدون هزینه

پزشکان فهرست‌شده مستقل از تی‌تی کار می‌کنند و اطلاعاتشان از منبع‌های عمومی یا اعلام خودشان است؛ تی‌تی برای مطب پزشکان نوبت نمی‌گیرد و فقط خدمات در منزل خودش را انجام می‌دهد. در شرایط اورژانسی معطل نکنید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.

منابع

  1. Giving an IM (intramuscular) injection — MedlinePlus (کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا)
  2. Subcutaneous (SQ) injections — MedlinePlus (کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا)
  3. IV treatment at home — MedlinePlus (کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا)

این مطلب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیهٔ پزشک نیست. در شرایط اورژانسی با ۱۱۵ تماس بگیرید.

مطالب مرتبط

بیشتر بخوانید

مراقبت پس از جراحی در منزل: راهنمای کامل ترخیص تا بهبودیمراقبت پرستاری در منزل

مراقبت پس از جراحی در منزل: راهنمای کامل ترخیص تا بهبودی

راهنمای علمی مراقبت پس از جراحی در خانه: درد، زخم، تحرک، تغذیه، لختهٔ خون، دارو، نشانه‌های هشدار و زمان تماس با پزشک یا ۱۱۵ و نقش پرستار.

ادامه مطلب
مراقبت از بیمار پس از ترخیص در منزل؛ راهنمای خانواده در کرجمراقبت پرستاری در منزل

مراقبت از بیمار پس از ترخیص در منزل؛ راهنمای خانواده در کرج

برای مراقبت از بیمار پس از ترخیص چه آماده کنیم؟ راهنمای انتخاب پرستار، مدارک، داروها، ایمنی خانه، هزینه و ثبت درخواست خدمات در کرج و البرز.

ادامه مطلب
دیالیز در منزل؛ روش‌ها، هزینه و راهنمای خانواده در کرجمراقبت پرستاری در منزل

دیالیز در منزل؛ روش‌ها، هزینه و راهنمای خانواده در کرج

دیالیز در خانه برای چه بیماری مناسب است؟ تفاوت همودیالیز و دیالیز صفاقی، شرایط دستگاه، نقش پرستار، هزینه هر جلسه و مراحل هماهنگی در کرج را بخوانید.

ادامه مطلب
پانسمان زخم در خانه: اصول درست و نشانه‌های عفونتمراقبت پرستاری در منزل

پانسمان زخم در خانه: اصول درست و نشانه‌های عفونت

راهنمای کامل پانسمان زخم در منزل: وسایل، مراحل گام‌به‌گام، اشتباه‌های رایج، نشانه‌های عفونت، تغذیه و ترمیم و زمان سپردن به پرستار زخم.

ادامه مطلب
شماره بدهید، ما زنگ می‌زنیمبرای تزریقات و سرم در منزل فقط شماره کافی است؛ کارشناس تی‌تی خودش زنگ می‌زند و همه‌چیز را می‌پرسد. مشاوره رایگان است.
شهر بیمار:

شماره فقط برای همین تماس است و هزینه‌ای ندارد. در خطر جانی منتظر نمانید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

تماس و پیام