کارشناس تی‌تی۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
سریع‌ترین راه سفارش، یک تماس استکارشناس تی‌تی پاسخ می‌دهد؛ هزینه را پیش از شروع می‌گوید و اعزام را هماهنگ می‌کند.همین حالا تماس بگیرید۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
ثبت درخواست آنلاین ۲۴ ساعته

سرم در منزل؛ چه زمانی لازم است و چه نکته‌های ایمنی دارد؟

راهنمای علمی سرم‌درمانی در منزل: کاربرد درست، مراحل ایمن، نگهداری آنژیوکت، عوارض، نشانه‌های هشدار و زمان تماس با پزشک یا ۱۱۵ و نقش پرستار.

سرم در منزل؛ چه زمانی لازم است و چه نکته‌های ایمنی دارد؟
عکس: Jafar Sedaqat / Wikimedia Commons — CC BY 4.0

وصل سرم یکی از درخواست‌های پرتکرار از پرستار در منزل است؛ برای بیماری که حال عمومی‌اش ضعیف است، سالمندی که کم‌آب شده، بیماری که آنتی‌بیوتیک وریدی می‌گیرد یا کسی که پس از ترخیص هنوز دارو یا مایع وریدی لازم دارد. در عین حال باورهای نادرست زیادی دربارهٔ سرم وجود دارد، مثل «سرم برای هر ضعفی خوب است». این مقاله توضیح می‌دهد سرم چیست، چه موقع در منزل مناسب است، چگونه ایمن اجرا می‌شود و چه علائمی باید جدی گرفته شوند. تصمیم دربارهٔ نوع سرم، دارو و مقدار همیشه با پزشک معالج است.

سرم چیست و برای چه استفاده می‌شود؟

سرم محلولی استریل است که از راه ورید وارد بدن می‌شود. نوع رایج آن آب و نمک (نرمال سالین) یا آب و قند است و برای جبران مایع از دست رفته یا رساندن دارو به کار می‌رود. در درمان وریدی، دارو یا مایع مستقیم وارد جریان خون می‌شود و بنابراین سریع‌تر عمل می‌کند. به همین دلیل خطاها هم سریع‌تر عارضه می‌دهند و باید فقط با دستور پزشک و توسط فرد آموزش‌دیده انجام شود.

کاربردهای معقول سرم عبارت‌اند از: کم‌آبی متوسط تا شدید که با نوشیدن جبران نمی‌شود، مثلاً به‌دلیل استفراغ و اسهال مداوم؛ دریافت آنتی‌بیوتیک یا داروی وریدی طبق برنامهٔ پزشک؛ و تغذیه یا مایع‌درمانی در بیمارانی که نمی‌توانند بخورند. سرم «تقویتی» برای بدن‌درد، سرماخوردگی یا خستگی بدون تشخیص پزشک توصیه نمی‌شود. دربارهٔ این باور، مقالهٔ «سرم برای سرماخوردگی» در مجله را ببینید.

چه کسی صلاحیت وصل سرم دارد؟

گذاشتن آنژیوکت، یعنی لولهٔ کوچک داخل رگ، و اجرای سرم مهارت می‌خواهد. پرستار آموزش‌دیده رگ مناسب را پیدا می‌کند، با تکنیک استریل آنژیوکت می‌گذارد، سرعت قطره را تنظیم می‌کند و علائم عارضه را می‌شناسد. وصل سرم توسط افراد غیرآموزش‌دیده خطر عفونت، التهاب رگ، نشت مایع به بافت و ورود هوا یا واکنش حساسیتی بدون پاسخ مناسب دارد. اگر نسخه و دستور مکتوب پزشک ندارید، ابتدا ویزیت پزشک را هماهنگ کنید و بعد پرستار را بفرستید. برای شرایط و هزینه‌ها به صفحهٔ تزریقات و سرم در منزل مراجعه کنید.

پیش از شروع چه آماده شود؟

  • دستور پزشک: نوع سرم، دارو و مقدار آن، مدت و سرعت اجرا.
  • سابقهٔ حساسیت دارویی، بیماری قلبی، کلیوی یا کبدی؛ در بیماران قلبی و کلیوی حجم مایع باید با دقت تنظیم شود.
  • جای مناسب برای نشستن یا خوابیدن، و یک پایهٔ سرم یا قلاب مطمئن.
  • همراه بالغ در خانه، به‌ویژه برای بیمار سالمند یا کم‌هوشیار.

اگر بیمار قرار است ساعتی طولانی سرم بگیرد، پیش از شروع از سرویس بهداشتی استفاده کند و دارو یا غذای لازم را مصرف کرده باشد.

مراحل اجرای ایمن سرم

پرستار دست‌ها را می‌شوید و دستکش می‌پوشد. سرم و دارو را از نظر نام، تاریخ انقضا، شفافیت محلول و سالم‌بودن بسته بررسی می‌کند؛ سرم کدر، دارای ذره یا نشتی استفاده نمی‌شود. ست سرم را هواگیری می‌کند، محل رگ را ضدعفونی می‌کند، آنژیوکت را می‌گذارد و با چسب مخصوص ثابت می‌کند، سپس سرعت قطره را مطابق دستور تنظیم می‌کند. در طول اجرا محل رگ، ضربان، تنفس و حال عمومی بیمار را زیر نظر دارد. پس از پایان، اگر ادامهٔ درمان لازم نباشد، آنژیوکت را خارج و محل را فشار می‌دهد.

سرعت قطره را هرگز خودسرانه سریع نکنید. ورود سریع مایع می‌تواند در بیمار قلبی یا کلیوی ریه را پر از آب کند. اگر سرم کند شد یا قطره‌ها متوقف شدند، دست‌کاری نکنید و به پرستار خبر دهید.

مراقبت از آنژیوکت و محل رگ

محل آنژیوکت باید خشک و ثابت بماند. دست یا پا را نه چندان محکم و نه بیش از حد شل نگه دارید تا آنژیوکت جابه‌جا نشود. پانسمان آنژیوکت را خودتان باز نکنید. اگر درمان چند روزه است، پرستار محل را طبق برنامه بازبینی و آنژیوکت را در زمان مقرر عوض می‌کند. نشانه‌های التهاب رگ شامل درد، قرمزی، گرمی، ورم و خط قرمز در مسیر رگ است. نشت دارو به بافت اطراف باعث درد سوزشی، ورم و سفتی می‌شود و بلافاصله باید جریان سرم قطع و پرستار مطلع شود.

عوارض شایع و نادر سرم

درد خفیف محل ورود سوزن، کبودی کوچک و احساس سرما هنگام ورود محلول‌های سرد شایع‌اند. عوارض کم‌شیوع‌تر شامل التهاب رگ، تب و لرز (بیشتر وقتی عفونت یا واکنش به دارو وجود دارد)، حساسیت پوستی به چسب و نشت مایع به بافت است. عوارض نادر ولی خطرناک شامل واکنش آنافیلاکسی، اضافه‌بار مایع و عفونت خون است. وجود پرستار آموزش‌دیده در کنار بیمار یکی از دلایل اصلی ایمنی بیشتر سرم در منزل است، چون علائم زودتر دیده می‌شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد یا با ۱۱۵ تماس گرفت؟

اگر در حین یا پس از سرم یکی از علائم زیر پیدا شد، سرم را قطع کنید، پرستار را مطلع کنید و با ۱۱۵ تماس بگیرید: تنگی نفس یا خس‌خس، تورم صورت و گلو، کهیر منتشر، درد قفسهٔ سینه، تپش قلب شدید، سرگیجه یا غش، لرز شدید با تب بالا، و کاهش ناگهانی هوشیاری. این‌ها می‌توانند نشانهٔ حساسیت شدید، اضافه‌بار مایع یا عفونت خون باشند.

اگر علائم خفیف‌تر بود، مثل قرمزی و درد محل رگ، تب خفیف بعد از سرم یا تهوع، همان روز با پزشک تماس بگیرید. کم‌آبی ممکن است خودش علامت هشدار باشد: ادرار بسیار کم یا تیره، خواب‌آلودگی، گیجی، تپش قلب و خشکی دهان، به‌ویژه در سالمندان یا کودکان، باید ارزیابی پزشکی شود؛ دربارهٔ آن در منبع NHS دربارهٔ کم‌آبی توضیح داده شده است.

آیا همیشه سرم بهتر از نوشیدن مایعات است؟

خیر. اگر بیمار هوشیار است، تهوع شدید ندارد و می‌تواند بنوشد، مایع خوراکی در مقدار کافی و جرعه‌جرعه معمولاً مناسب‌ترین و کم‌خطرترین راه است. محلول‌های خوراکی نمک و قند (ORS) برای اسهال و استفراغ ملایم تا متوسط کاربرد دارند. سرم وقتی لازم می‌شود که خوردن ممکن نیست، کم‌آبی شدید است یا دارو باید وریدی داده شود. ارزیابی این تفاوت کار پزشک است و بیماری که فقط ضعیف است لزوماً سرم نمی‌خواهد.

نکته‌هایی برای سالمندان و بیماران مزمن

در سالمند، رگ‌ها شکننده‌تر و حساس‌تر به خونریزی و کبودی‌اند، و خطر اضافه‌بار مایع بیشتر است، به‌ویژه اگر نارسایی قلب یا کلیه دارد. بنابراین حجم و سرعت باید با پزشک هماهنگ باشد و وضعیت تنفس و تورم پاها در طول سرم دیده شود. در بیمار دیابتی، سرم‌های حاوی قند ممکن است قند خون را بالا ببرند و نیاز به کنترل دارند. برای بیماری که دارو یا مایع وریدی را چند روز پشت‌سر هم می‌گیرد، برنامهٔ مکتوب با ساعت‌ها و علائم هشدار کمک بزرگی است. اگر در حال ترخیص هستید، مقالهٔ مراقبت پس از ترخیص را هم ببینید.

پرسش‌های رایج

آیا برای وصل سرم در منزل نسخه لازم است؟

بله. سرم و داروی وریدی باید با دستور پزشک و بر پایهٔ شرایط بیمار تعیین شود. بدون دستور مکتوب، پرستار مجاز و مسئول نیست نوع یا مقدار سرم را خودش انتخاب کند.

سرم چقدر طول می‌کشد؟

مدت اجرا بسته به نوع سرم و دستور پزشک متفاوت است؛ مایع‌درمانی ساده ممکن است یک تا چند ساعت طول بکشد و داروهای وریدی ممکن است در بازه‌ای کوتاه‌تر یا طولانی‌تر داده شوند. زمان دقیق را پرستار از روی دستور اعلام می‌کند.

آیا سرم باعث تقویت بدن و رفع ضعف می‌شود؟

سرم معمولی مایع و نمک یا قند می‌رساند و غذا و استراحت را جایگزین نمی‌کند. ضعف می‌تواند نشانهٔ بیماری مهمی مثل کم‌خونی، دیابت یا عفونت باشد و بهتر است علت آن بررسی شود.

اگر محل سرم درد گرفت یا ورم کرد چه کنم؟

جریان سرم را متوقف کنید و فوراً به پرستار خبر دهید. درد، سوزش و ورم می‌تواند نشانهٔ نشت مایع به بافت یا التهاب رگ باشد و نیاز به بررسی دارد.

سرم را می‌شود در منزل برای کودک هم وصل کرد؟

در کودکان تعیین مقدار و نوع مایع بسیار حساس است. این کار فقط با دستور پزشک اطفال و پرستار باتجربه انجام می‌شود و در بیشتر موارد شدت کم‌آبی در کودک باید ابتدا توسط پزشک ارزیابی شود.

برای ادامهٔ مسیر درمان: پزشک و خدمت مناسب را انتخاب کنید

اگر دربارهٔ «سرم در منزل؛ چه زمانی لازم است و چه نکته‌های ایمنی دارد؟» به معاینه یا مراقبت نیاز دارید، نشانی و تلفن مطب پزشک متخصص مرتبط را ببینید، یا خدمت درمانی مناسب را در منزل از تی‌تی درخواست کنید. ثبت درخواست خدمت هزینه‌ای ندارد.

پزشک متخصص مرتبط را ببینید؛ برای نوبت با مطب خود پزشک تماس بگیرید

خدمات درمانی مرتبط در منزل

تزریقات و سرم در منزل

تزریقات و سرم در منزل

تزریق آمپول، سرم‌تراپی، گذاشتن سوند و آنژیوکت توسط پرستار

ویزیت پزشک در منزل

ویزیت پزشک در منزل

معاینه، تشخیص و نسخه‌نویسی پزشک عمومی و متخصص در خانه شما

ویزیت متخصص داخلی در منزل

ویزیت متخصص داخلی در منزل

ویزیت متخصص داخلی برای بیماری‌های مزمن، دیابت، فشار خون و پیگیری آزمایش‌ها، در منزل

مشاوره تلفنی رایگان

مشاوره تلفنی رایگان

پیش از هر تصمیمی با کارشناس ما صحبت کنید؛ بدون هزینه

پزشکان فهرست‌شده مستقل از تی‌تی کار می‌کنند و اطلاعاتشان از منبع‌های عمومی یا اعلام خودشان است؛ تی‌تی برای مطب پزشکان نوبت نمی‌گیرد و فقط خدمات در منزل خودش را انجام می‌دهد. در شرایط اورژانسی معطل نکنید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.

منابع

  1. IV treatment at home — MedlinePlus (کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا)
  2. Giving an IM (intramuscular) injection — MedlinePlus (کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا)
  3. Dehydration — NHS (خدمات سلامت ملی بریتانیا)

این مطلب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیهٔ پزشک نیست. در شرایط اورژانسی با ۱۱۵ تماس بگیرید.

مطالب مرتبط

بیشتر بخوانید

مراقبت پس از جراحی در منزل: راهنمای کامل ترخیص تا بهبودیمراقبت پرستاری در منزل

مراقبت پس از جراحی در منزل: راهنمای کامل ترخیص تا بهبودی

راهنمای علمی مراقبت پس از جراحی در خانه: درد، زخم، تحرک، تغذیه، لختهٔ خون، دارو، نشانه‌های هشدار و زمان تماس با پزشک یا ۱۱۵ و نقش پرستار.

ادامه مطلب
تزریقات در منزل: انواع تزریق، ایمنی و زمان مناسبمراقبت پرستاری در منزل

تزریقات در منزل: انواع تزریق، ایمنی و زمان مناسب

راهنمای علمی تزریق عضلانی، زیرجلدی و وریدی در منزل: چه کسی تزریق می‌کند، نکته‌های ایمنی، عوارض، نشانه‌های هشدار و زمان تماس با پزشک یا ۱۱۵.

ادامه مطلب
مراقبت از بیمار پس از ترخیص در منزل؛ راهنمای خانواده در کرجمراقبت پرستاری در منزل

مراقبت از بیمار پس از ترخیص در منزل؛ راهنمای خانواده در کرج

برای مراقبت از بیمار پس از ترخیص چه آماده کنیم؟ راهنمای انتخاب پرستار، مدارک، داروها، ایمنی خانه، هزینه و ثبت درخواست خدمات در کرج و البرز.

ادامه مطلب
دیالیز در منزل؛ روش‌ها، هزینه و راهنمای خانواده در کرجمراقبت پرستاری در منزل

دیالیز در منزل؛ روش‌ها، هزینه و راهنمای خانواده در کرج

دیالیز در خانه برای چه بیماری مناسب است؟ تفاوت همودیالیز و دیالیز صفاقی، شرایط دستگاه، نقش پرستار، هزینه هر جلسه و مراحل هماهنگی در کرج را بخوانید.

ادامه مطلب
شماره بدهید، ما زنگ می‌زنیمبرای تزریقات و سرم در منزل فقط شماره کافی است؛ کارشناس تی‌تی خودش زنگ می‌زند و همه‌چیز را می‌پرسد. مشاوره رایگان است.
شهر بیمار:

شماره فقط برای همین تماس است و هزینه‌ای ندارد. در خطر جانی منتظر نمانید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

تماس و پیام