کارشناس تی‌تی۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
سریع‌ترین راه سفارش، یک تماس استکارشناس تی‌تی پاسخ می‌دهد؛ هزینه را پیش از شروع می‌گوید و اعزام را هماهنگ می‌کند.همین حالا تماس بگیرید۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
ثبت درخواست آنلاین ۲۴ ساعته

اکسیژن‌درمانی در منزل؛ دستگاه‌ها، نکات ایمنی و پرسش‌های رایج

اکسیژن در منزل فقط با دستور پزشک است. تفاوت اکسیژن‌ساز و کپسول، فاصلهٔ ایمن از شعله و برق، عوارض و زمانی که باید با ۱۱۵ تماس بگیرید را بخوانید.

اکسیژن‌درمانی در منزل؛ دستگاه‌ها، نکات ایمنی و پرسش‌های رایج
عکس: Aliahmad201132 / Wikimedia Commons — CC BY-SA 3.0

پاسخ کوتاه: اکسیژن‌درمانی در منزل یک درمان پزشکی است و باید فقط با تجویز و دستور پزشک انجام شود؛ نه برای «تقویت» و نه برای هر تنگی نفسی. در خانه سه چیز مهم‌تر از همه است: دستگاه و مقدار را پزشک تعیین کند، دستگاه از شعله و منبع گرما دور باشد و هیچ‌کس نزدیک آن سیگار نکشد. اگر تنگی نفس شدید شد یا بیمار گیج و بی‌حال شد، منتظر دستگاه نمانید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.

بسیاری از بیماران ریوی و قلبی، سالمندانی که پس از ترخیص از بیمارستان هنوز اکسیژن خونشان پایین است، و بیمارانی که بیماری مزمن تنفسی دارند، در خانه از اکسیژن استفاده می‌کنند. خانواده‌ها اغلب می‌پرسند چه دستگاهی بگیرند، چقدر اکسیژن بدهند و چه چیزی خطرناک است. این مقاله با تکیه بر منبع‌های NHS بریتانیا، MedlinePlus و انجمن ریهٔ آمریکا پاسخ می‌دهد. این متن جای دستور پزشک معالج را نمی‌گیرد.

اکسیژن‌درمانی در منزل چیست؟

بدن برای ساختن انرژی در سلول‌ها به اکسیژن نیاز دارد. ریه‌ها اکسیژن هوا را جذب می‌کنند و خون آن را به اندام‌ها می‌رساند. MedlinePlus توضیح می‌دهد در بعضی بیماری‌ها سطح اکسیژن خون پایین می‌آید و ممکن است فرد احساس تنگی نفس، خستگی و گیجی کند و حتی به بدن آسیب برسد. اکسیژن‌درمانی یعنی رساندن اکسیژن اضافی برای تنفس. NHS آن را این‌طور تعریف می‌کند: نفس کشیدن هوایی که اکسیژن بیشتری از هوای معمولی دارد، از راه ماسک یا لوله‌ای که به دستگاهی در خانه وصل است.

MedlinePlus تأکید می‌کند این درمان فقط با نسخهٔ پزشک در دسترس است و ممکن است بیمار آن را در بیمارستان یا مرکز درمانی یا در خانه دریافت کند. بعضی بیماران فقط مدت کوتاهی به آن نیاز دارند و بعضی دیگر درمان بلندمدت می‌خواهند.

چه بیمارانی ممکن است به آن نیاز داشته باشند؟

بر پایهٔ NHS، MedlinePlus و انجمن ریهٔ آمریکا، اکسیژن در منزل ممکن است برای کسانی مفید باشد که اکسیژن خونشان کافی نیست. نمونه‌ها عبارت‌اند از بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD)، فیبروز ریه، نارسایی قلبی، آسم شدید و طولانی‌مدت، فشار خون ریوی، فیبروز کیستیک، آپنهٔ خواب و مشکل تنفسی ناشی از چاقی همراه با بیماری زمینه‌ای. MedlinePlus ذات‌الریه و کووید-۱۹ را هم جزو شرایطی می‌آورد که ممکن است موقتاً اکسیژن لازم شود.

تصمیم با پزشک است. NHS می‌گوید پزشک برای بررسی ممکن است آزمایش خون بخواهد و با حسگر اکسیژن روی انگشت یا نرمهٔ گوش (پالس‌اکسیمتری) اکسیژن خون را بسنجد. گاهی هم آزمون راه‌رفتن یا ورزش انجام می‌شود تا معلوم شود بیمار از اکسیژن سود می‌برد یا نه. بنابراین «حس تنگی نفس» به تنهایی دلیل گرفتن دستگاه نیست.

چرا نباید بدون نسخه اکسیژن مصرف کرد؟

NHS هشدار می‌دهد خرید اکسیژن از اینترنت و مصرف آن بدون نسخه می‌تواند خطرناک باشد و به مغز، قلب و ریه آسیب بزند و حتی به مرگ برسد. انجمن ریهٔ آمریکا هم دربارهٔ دستگاه‌های اکسیژن‌ساز قابل‌حمل بدون نسخه هشدار می‌دهد: این دستگاه‌ها معمولاً ارزان‌ترند، اما اگر بیماری ریوی مثل COPD یا فیبروز ریه دارید و به اکسیژن تجویزی نیاز دارید، ممکن است نیاز شما را برآورده نکنند و پیش از خرید باید با پزشک مشورت کنید.

نتیجه این است که مقدار اکسیژن، ساعت‌های مصرف و نوع دستگاه را پزشک تعیین می‌کند. خانواده نباید جریان اکسیژن را خودسرانه بالا یا پایین ببرد. این همان قاعده‌ای است که پرستار در منزل هم رعایت می‌کند.

انواع دستگاه‌های اکسیژن در منزل

بر پایهٔ NHS سه نوع دستگاه رایج است:

  • اکسیژن‌ساز (کنسانتره): برای کسی که بیشتر ساعت‌های روز و شب، از جمله هنگام خواب، اکسیژن لازم دارد. NHS اندازهٔ آن را حدود یک میز کنار تخت و برقی می‌داند که به پریز وصل می‌شود. MedlinePlus می‌گوید اکسیژن‌ساز اکسیژن را از هوا جدا می‌کند.
  • کپسول بزرگ: NHS می‌گوید معمولاً برای کسی تجویز می‌شود که فقط مدت کوتاهی اکسیژن لازم دارد؛ مثلاً برای رفع دوره‌های ناگهانی تنگی نفس.
  • کپسول قابل‌حمل: برای حرکت در خانه یا بیرون. بیشتر آن‌ها حدود دو تا سه کیلوگرم وزن دارند و NHS می‌گوید تا حدود سه ساعت اکسیژن می‌دهند. برای همه مناسب نیست.

MedlinePlus می‌گوید بعضی دستگاه‌ها از کپسول اکسیژن مایع یا گاز استفاده می‌کنند و نسخهٔ قابل‌حمل هم برای بعضی وجود دارد. NHS تأکید می‌کند مهندس یا فنی‌کار تأمین‌کننده دستگاه را نصب می‌کند و نحوهٔ ایمن استفاده را توضیح می‌دهد. انجمن ریهٔ آمریکا می‌گوید پزشک به انتخاب تجهیزات مناسب کمک می‌کند.

اکسیژن چگونه به بیمار می‌رسد؟

اکسیژن معمولاً از دو راه داده می‌شود: لولهٔ کوتاهی که در سوراخ‌های بینی قرار می‌گیرد (کانولای بینی) یا ماسکی که روی بینی و دهان می‌نشیند. MedlinePlus می‌گوید گاهی چادر هم به کار می‌رود، اما در منزل معمولاً کانولا یا ماسک مطرح است. انجمن ریهٔ آمریکا یادآوری می‌کند تجهیزات اکسیژن می‌توانند به دستگاه‌های دیگری مثل CPAP و ونتیلاتور وصل شوند؛ اگر بیمار شما این دستگاه‌ها را دارد، تنظیم را به پزشک و کارشناس دستگاه بسپارید. برای مراقبت از بیمار وابسته به ونتیلاتور می‌توانید مراقبت از ونتیلاتور در منزل را ببینید.

نکات ایمنی در برابر آتش

اکسیژن خودش نمی‌سوزد، اما سوختن را بسیار شدیدتر می‌کند. MedlinePlus صریحاً می‌گوید هنگام استفاده از اکسیژن هرگز سیگار نکشید و از مواد قابل‌اشتعال استفاده نکنید. NHS فهرست دقیق‌تری می‌دهد:

  • سیگار نکشید و نگذارید کسی نزدیک بیمار یا دستگاه سیگار بکشد.
  • دستگاه را دست‌کم ۳ متر از وسایل با شعلهٔ باز مثل اجاق گاز یا بخاری گازی دور نگه دارید.
  • دستگاه را دست‌کم ۱٫۵ متر از وسایل برقی مثل تلویزیون و سشوار و از منابع گرما مثل رادیاتور و بخاری برقی دور نگه دارید.
  • از مایعات قابل‌اشتعال مثل پاک‌کننده، تینر و اسپری‌های آئروسل هنگام استفاده از دستگاه استفاده نکنید.
  • از پمادها و کرم‌های روغنی مثل وازلین استفاده نکنید، چون خطر آتش دارند. جایگزین مناسب را از پزشک یا داروساز بپرسید.
  • اتاق را تهویه کنید، آشکارساز دود و آلارم آتش نصب کنید و از کار کردن آن مطمئن شوید.
  • NHS توصیه می‌کند آتش‌نشانی محل را هم از وجود اکسیژن در خانه باخبر کنید تا بتواند بررسی ایمنی انجام دهد.

اگر کپسول دارید، MedlinePlus هشدار می‌دهد آن را محکم ببندید و عمودی نگه دارید. اگر کپسول بیفتد و بشکند یا سرش بپرد، می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

عوارض احتمالی و رفتار روزمره

MedlinePlus می‌گوید اکسیژن‌درمانی در کل ایمن است، ولی ممکن است عوارضی مثل خشکی یا خونریزی بینی، خستگی و سردردهای صبحگاهی ایجاد کند. اگر این علائم را دیدید، آن را به پزشک بگویید؛ خودتان دستگاه را قطع یا تنظیم نکنید. NHS می‌گوید فقط طبق راهنمایی پزشک یا متخصص از دستگاه استفاده کنید. اگر در مورد دستگاه پرسشی دارید، با شرکت تأمین‌کننده یا کارشناس دستگاه تماس بگیرید.

برای سفر هم NHS توصیه می‌کند از پیش برنامه‌ریزی کنید و پیش از سفر، به‌ویژه سفر خارج از کشور، با مرکز درمانی خود صحبت کنید تا دستور لازم برای ایمنی در مقصد را بدهد.

چه زمانی با پزشک تماس بگیریم و چه زمانی ۱۱۵؟

در این موارد زود با پزشک خود یا مرکز درمانی تماس بگیرید یا ویزیت پزشک در منزل بخواهید:

  • تنگی نفس یا خستگی بیمار با وجود استفادهٔ درست از اکسیژن بدتر می‌شود.
  • بیمار خواب‌آلودتر شد، سردردهای صبحگاهی یا خونریزی بینی تکرار می‌شود.
  • دستگاه خراب شد یا نمی‌دانید مقدار تجویزی را چطور تنظیم کنید؛ این مورد را با پزشک و فروشندهٔ دستگاه در میان بگذارید.
  • در سرماخوردگی یا بیماری تنفسی، تب و سرفه شدت گرفت یا بیمار نمی‌تواند به‌اندازهٔ کافی مایعات بنوشد.

در این موارد فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید: تنگی نفس شدید یا ناگهانی، گیجی و رفتار غیرعادی، کبودی لب یا صورت، بی‌هوشی یا خواب‌آلودگی شدید و بیدار نشدن، یا درد قفسه سینه. MedlinePlus تنگی نفس، خستگی و گیجی را از نشانه‌های پایین بودن اکسیژن می‌داند. اگر آتش گرفت، بیمار را از محل دور کنید، دستگاه را در صورت ایمن بودن خاموش کنید و با آتش‌نشانی (۱۲۵) و ۱۱۵ تماس بگیرید. در این وضعیت‌ها به کپسول یا پرستار در منزل تکیه نکنید.

اجارهٔ تجهیزات و پرستار در منزل چه کمکی می‌کند؟

اگر پزشک اکسیژن را تجویز کرده است، دستگاه را می‌توان اجاره یا خریداری کرد. تی‌تی اجاره یا خرید اکسیژن‌ساز و کپسول اکسیژن را از راه فروشگاه‌ها و شرکت‌های تجهیزات پزشکی همکار در کرج و البرز هماهنگ می‌کند؛ برای دیدن شرایط می‌توانید اجارهٔ تجهیزات پزشکی در کرج را ببینید. موجودی، قیمت و شرایط تحویل هر دستگاه هنگام هماهنگی اعلام می‌شود.

پرستار در منزل استفادهٔ درست از اکسیژن‌ساز یا کپسول و وضعیت بیمار را بررسی می‌کند و جریان اکسیژن را بدون نظر پزشک تغییر نمی‌دهد. توضیح این خدمت و درخواست آن در صفحهٔ اکسیژن‌درمانی در منزل و پرستاری در منزل آمده است. برای بیمار سالمند یا بستری، حضور فرد آموزش‌دیده می‌تواند به خانواده کمک کند ایمنی را رعایت کند.

پرسش‌های رایج

آیا برای اکسیژن در منزل نسخه لازم است؟

بله. اکسیژن‌درمانی یک درمان پزشکی است و باید فقط با تجویز و دستور پزشک انجام شود. NHS می‌گوید مصرف اکسیژن بدون نسخه می‌تواند به مغز، قلب و ریه آسیب بزند.

کدام بهتر است: اکسیژن‌ساز یا کپسول؟

بستگی به نیاز بیمار دارد. NHS اکسیژن‌ساز را برای کسی توصیه می‌کند که بیشتر روز و شب اکسیژن لازم دارد و کپسول بزرگ را برای نیاز کوتاه یا دوره‌های ناگهانی تنگی نفس. انتخاب را پزشک تعیین می‌کند.

خودم می‌توانم میزان اکسیژن را کم و زیاد کنم؟

خیر. جریان اکسیژن را فقط طبق دستور پزشک تنظیم کنید و بدون نظر او تغییر ندهید. بالا یا پایین بودن مقدار نسبت به نیاز بیمار می‌تواند آسیب بزند.

چقدر باید دستگاه را از شعله و وسایل برقی دور نگه داشت؟

بر پایهٔ NHS دست‌کم ۳ متر از وسایل با شعلهٔ باز مثل اجاق گاز و بخاری گازی، و دست‌کم ۱٫۵ متر از وسایل برقی و منابع گرما مثل تلویزیون، سشوار و رادیاتور. هیچ‌کس هم نباید نزدیک بیمار یا دستگاه سیگار بکشد.

آیا می‌توان از وازلین یا کرم روغنی روی صورت استفاده کرد؟

نه. NHS می‌گوید پمادهای روغنی مثل وازلین هنگام استفاده از دستگاه خطر آتش دارند. جایگزین مناسب را از پزشک یا داروساز بپرسید.

عوارض اکسیژن‌درمانی چیست؟

MedlinePlus می‌گوید اکسیژن‌درمانی در کل ایمن است، ولی ممکن است خشکی یا خونریزی بینی، خستگی و سردردهای صبحگاهی ایجاد کند. این علائم را به پزشک بگویید و خودتان درمان را تغییر ندهید.

تی‌تی در این زمینه چه کمکی می‌کند؟

اجارهٔ اکسیژن‌ساز و کپسول را از راه فروشگاه‌ها و شرکت‌های همکار هماهنگ می‌کند و پرستار در منزل استفادهٔ درست از دستگاه و وضعیت بیمار را بررسی می‌کند. هیچ مقدار اکسیژنی بدون نظر پزشک تغییر نمی‌کند.

یک پرسش پرطرفدار دیگر

برای اکسیژن‌ساز و کپسول چه نسخه‌ای لازم است؟

نسخه یا دستور پزشک را آماده کنید. اجاره: اکسیژن‌ساز ۵ لیتری و کپسول ۵ لیتری.

برای ادامهٔ مسیر درمان: پزشک و خدمت مناسب را انتخاب کنید

اگر دربارهٔ «اکسیژن‌درمانی در منزل؛ دستگاه‌ها، نکات ایمنی و پرسش‌های رایج» به معاینه یا مراقبت نیاز دارید، نشانی و تلفن مطب پزشک متخصص مرتبط را ببینید، یا خدمت درمانی مناسب را در منزل از تی‌تی درخواست کنید. ثبت درخواست خدمت هزینه‌ای ندارد.

پزشک متخصص مرتبط را ببینید؛ برای نوبت با مطب خود پزشک تماس بگیرید

خدمات درمانی مرتبط در منزل

اکسیژن‌درمانی در منزل

اکسیژن‌درمانی در منزل

راه‌اندازی اکسیژن‌ساز یا کپسول، آموزش استفاده و مراقبت از بیمار اکسیژن‌دار

اجاره و فروش تجهیزات پزشکی

اجاره و فروش تجهیزات پزشکی

تخت بیمارستانی، ویلچر، دستگاه اکسیژن، تشک مواج و…

فیزیوتراپی تنفسی در منزل

فیزیوتراپی تنفسی در منزل

تمرین‌های تنفسی، تخلیهٔ ترشحات و تقویت ریه برای بیماران ریوی و بعد از جراحی

مشاوره تلفنی رایگان

مشاوره تلفنی رایگان

پیش از هر تصمیمی با کارشناس ما صحبت کنید؛ بدون هزینه

پزشکان فهرست‌شده مستقل از تی‌تی کار می‌کنند و اطلاعاتشان از منبع‌های عمومی یا اعلام خودشان است؛ تی‌تی برای مطب پزشکان نوبت نمی‌گیرد و فقط خدمات در منزل خودش را انجام می‌دهد. در شرایط اورژانسی معطل نکنید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.

منابع

  1. Home oxygen therapy — NHS (خدمات سلامت ملی بریتانیا)
  2. Oxygen Therapy — MedlinePlus (کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا)
  3. Oxygen Therapy — انجمن ریهٔ آمریکا (American Lung Association)

این مطلب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیهٔ پزشک نیست. در شرایط اورژانسی با ۱۱۵ تماس بگیرید.

مطالب مرتبط

بیشتر بخوانید

مراقبت پس از جراحی در منزل: راهنمای کامل ترخیص تا بهبودیمراقبت پرستاری در منزل

مراقبت پس از جراحی در منزل: راهنمای کامل ترخیص تا بهبودی

راهنمای علمی مراقبت پس از جراحی در خانه: درد، زخم، تحرک، تغذیه، لختهٔ خون، دارو، نشانه‌های هشدار و زمان تماس با پزشک یا ۱۱۵ و نقش پرستار.

ادامه مطلب
تزریقات در منزل: انواع تزریق، ایمنی و زمان مناسبمراقبت پرستاری در منزل

تزریقات در منزل: انواع تزریق، ایمنی و زمان مناسب

راهنمای علمی تزریق عضلانی، زیرجلدی و وریدی در منزل: چه کسی تزریق می‌کند، نکته‌های ایمنی، عوارض، نشانه‌های هشدار و زمان تماس با پزشک یا ۱۱۵.

ادامه مطلب
مراقبت از بیمار پس از ترخیص در منزل؛ راهنمای خانواده در کرجمراقبت پرستاری در منزل

مراقبت از بیمار پس از ترخیص در منزل؛ راهنمای خانواده در کرج

برای مراقبت از بیمار پس از ترخیص چه آماده کنیم؟ راهنمای انتخاب پرستار، مدارک، داروها، ایمنی خانه، هزینه و ثبت درخواست خدمات در کرج و البرز.

ادامه مطلب
دیالیز در منزل؛ روش‌ها، هزینه و راهنمای خانواده در کرجمراقبت پرستاری در منزل

دیالیز در منزل؛ روش‌ها، هزینه و راهنمای خانواده در کرج

دیالیز در خانه برای چه بیماری مناسب است؟ تفاوت همودیالیز و دیالیز صفاقی، شرایط دستگاه، نقش پرستار، هزینه هر جلسه و مراحل هماهنگی در کرج را بخوانید.

ادامه مطلب
شماره بدهید، ما زنگ می‌زنیمبرای اکسیژن‌درمانی در منزل فقط شماره کافی است؛ کارشناس تی‌تی خودش زنگ می‌زند و همه‌چیز را می‌پرسد. مشاوره رایگان است.
شهر بیمار:

شماره فقط برای همین تماس است و هزینه‌ای ندارد. در خطر جانی منتظر نمانید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

تماس و پیام