کارشناس تی‌تی۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
سریع‌ترین راه سفارش، یک تماس استکارشناس تی‌تی پاسخ می‌دهد؛ هزینه را پیش از شروع می‌گوید و اعزام را هماهنگ می‌کند.همین حالا تماس بگیرید۰۹۱۹ ۴۵۰ ۷۵۴۰
ثبت درخواست آنلاین ۲۴ ساعته

مراقبت از بیمار سکتهٔ مغزی در خانه؛ علائم، توانبخشی و هشدارها

بعد از ترخیص بیمار سکتهٔ مغزی چه کنیم؟ علائم فوری سکته، توانبخشی، بلع، ارتباط، پوست و دارو طبق NHS و MedlinePlus و زمان تماس با اورژانس.

مراقبت از بیمار سکتهٔ مغزی در خانه؛ علائم، توانبخشی و هشدارها
عکس: Asghar Khamseh / Wikimedia Commons — CC BY 4.0

«پدرم سکته کرده؛ دست و پای راستش ضعیف است و مرخصش کرده‌اند. حالا ما در خانه چه کنیم؟»، «موقع غذا سرفه می‌کند»، «حرف می‌زند، ولی کلمه‌ها را گم می‌کند و بعد گریه می‌کند.» این جمله‌ها را خانواده‌ها در هفتهٔ اول بعد از ترخیص بیشتر از همه می‌گویند. هم ترس از سکتهٔ دوم هست و هم این پرسش که «چه تمرین‌هایی، چه غذایی و چه کسی به ما کمک می‌کند؟». این راهنما با استفاده از صفحه‌های NHS و MedlinePlus ترتیب کارها را روشن می‌کند. دارو، تمرین و محدودیت‌های هر بیمار را پزشک و درمانگر او تعیین می‌کنند و این مقاله جای آن‌ها نیست.

علائم سکته: یک لحظه هم صبر نکنید

NHS علائم اصلی را با واژهٔ FAST (صورت، دست‌ها، گفتار، زمان) می‌گوید:

  • صورت: یک طرف صورت می‌افتد و لبخند زدن سخت می‌شود.
  • دست‌ها: به‌خاطر ضعف یا بی‌حسی یک دست، بیمار نمی‌تواند هر دو دست را کامل بالا نگه دارد.
  • گفتار: لکنت یا گیجی در حرف‌زدن.
  • زمان: زمان تماس با اورژانس است.

علائم دیگر: ضعف یا بی‌حسی یک طرف بدن، تاری یا از دست‌رفتن دید یک یا هر دو چشم، مشکل در حرف‌زدن یا پیدا‌کردن کلمه، گیجی و فراموشی، سرگیجه یا زمین‌خوردن، سردرد شدید و تهوع یا استفراغ. NHS تأکید می‌کند اگر فکر می‌کنید سکته رخ داده، یا در ۲۴ ساعت گذشته چنین علائمی داشته‌اید، حتی اگر برطرف شده باشد، فوراً با اورژانس تماس بگیرید. در ایران شمارهٔ ۱۱۵ است. خودتان بیمار را با ماشین به بیمارستان نبرید و توصیهٔ اپراتور را اجرا کنید.

بعد از ترخیص چه مشکلاتی ممکن است باشد؟

طبق MedlinePlus ممکن است بیمار با تغییر در رفتار، حافظه، توجه، فکر‌کردن، حرکت یک طرف بدن، گرفتگی عضله، حس یک طرف بدن، بلع، گفتار و درک حرف دیگران یا دید یک طرف روبه‌رو شود. افسردگی بعد از سکته نسبتاً شایع است و ممکن است به‌زودی یا حتی تا دو سال بعد شروع شود. بیمار بدون اجازهٔ پزشک نباید رانندگی کند. فیزیوتراپی و کاردرمانی در این تغییرها کمک می‌کند.

NHS می‌نویسد زمان بهبودی فرق می‌کند: برای بعضی روزها یا هفته‌ها و برای بعضی ماه‌ها یا سال‌ها. تمرین‌ها و درمان‌های توانبخشی اغلب سخت‌اند، ولی به پیشرفت کمک می‌کنند.

توانبخشی چه شکلی دارد و چه کسانی در آن هستند؟

NHS می‌گوید تیم درمان پس از ترخیص یک برنامهٔ توانبخشی برای خانه می‌سازد که می‌تواند این‌ها باشد:

  • فیزیوتراپی و تمرین برای حرکت و بی‌حسی یک طرف بدن؛
  • درمان شناختی-رفتاری (CBT) برای اضطراب، افسردگی و خستگی؛
  • توانبخشی شناختی: فعالیت برای حافظه، تمرکز، فکر‌کردن و خلق؛
  • تمرین گفتار و بلع؛
  • تمرین برای مشکلات بینایی؛
  • توصیه، تمرین و دارو برای مثانه و روده.

توانبخشی می‌تواند حضوری یا آنلاین باشد. تیم درمان باید وسایل لازم را برای بیمار فراهم و آموزش لازم را بدهد. NHS می‌نویسد پس از حدود ۶ ماه باید مروری بر پیشرفت بیمار انجام شود و اگر نشد از تیم درمان بخواهید. در خانه، فیزیوتراپیست برای حرکت و راه‌رفتن، کاردرمانگر برای کارهای روزمره، گفتاردرمانگر و درمانگر بلع می‌توانند همراه خانواده کار کنند.

مراقبت روزانه در خانه: پوست، مفاصل، لباس و دفع

  • پوست: MedlinePlus می‌گوید هر روز پاشنه، مچ، زانو، لگن، دنبالچه و آرنج را برای زخم فشاری ببینید. بیمار ویلچری باید در طول روز چند بار در هر ساعت وضعیتش را عوض کند و اندازهٔ ویلچر در پیگیری‌ها بررسی شود. اگر قرمزی یا زخم دیدید، زود خبر بدهید: پیشگیری از زخم بستر.
  • مفاصل: خانواده و مراقب ممکن است لازم باشد در تمرین‌های مفصل، مراقبت از سفت‌شدن مفصل، استفادهٔ درست از آتل و جای‌دادن درست دست و پا هنگام نشستن و خوابیدن کمک کنند. روش را درمانگر یاد می‌دهد.
  • لباس: لباس با بست چسبی (ولکرو) یا پیراهنی و کفش بدون بند ساده‌تر است.
  • دفع: ساعتی ثابت (مثلاً بعد از غذا یا پس از حمام گرم) را امتحان کنید. MedlinePlus می‌گوید صبور باشید چون ۱۵ تا ۴۵ دقیقه ممکن است طول بکشد؛ برای پیشگیری از یبوست مایع، فعالیت و فیبر را بیشتر کنید و از پزشک بپرسید داروهای بیمار یبوست نمی‌آورند. تب، سوزش ادرار یا تکرر ادرار می‌تواند نشانهٔ عفونت ادراری باشد.
  • ایمنی: خانه را برای زمین‌نخوردن امن کنید و حمام را ایمن کنید. از پزشک، درمانگر یا پرستار بپرسید چه تغییراتی لازم است.

غذا خوردن و بلع بعد از سکته

NHS اختلال بلع را با این نشانه‌ها می‌شناسد: سرفه یا خفگی هنگام خوردن و آشامیدن، برگشت غذا (گاهی از راه بینی)، حس گیرکردن غذا در گلو یا سینه، صدای خیس و خش‌دار بعد از خوردن، آب‌ریزش دهان و دشواری جویدن. در درازمدت می‌تواند به کاهش وزن، کم‌آبی و عفونت‌های مکرر قفسهٔ سینه برسد. سکته یکی از علت‌های اختلال بلع است.

چه باید کرد؟ بیمار را نشسته نگه دارید و اگر هنگام غذا سرفه می‌کند، به پزشک بگویید (MedlinePlus سرفه یا خفگی هنگام غذا را از دلایل تماس با پزشک می‌داند). NHS می‌گوید درمانگر گفتار و بلع یا متخصص تغذیه ممکن است غذای نرم‌تر، غلیظ‌کنندهٔ نوشیدنی، ظرف‌های ویژه یا تمرین بلع پیشنهاد دهد و اگر خوردن و آشامیدن را نتوان با روش دیگری ایمن کرد، ممکن است لولهٔ تغذیه لازم شود (گاواژ و مراقبت از لولهٔ تغذیه). رژیم ویژه‌ای را که پزشک می‌دهد اجرا کنید و خودسرانه غذای بیمار را عوض نکنید.

حرف‌زدن با بیمار: چند راه ساده

MedlinePlus برای خانواده و مراقب این‌ها را می‌گوید: سر و صدا و حواس‌پرتی را کم کنید و بلند صحبت نکنید؛ فرصت پاسخ‌دادن بدهید، چون پردازش حرف بعد از سکته کندتر است؛ کلمه‌های ساده، جمله‌های کوتاه و آهسته به کار ببرید؛ در صورت امکان پرسش بله-خیر بپرسید و انتخاب‌های روشن (نه خیلی زیاد) بدهید؛ دستورها را تکه‌تکه بگویید و در صورت نیاز تکرار کنید؛ پیش از لمس‌کردن یا حرف‌زدن، تماس چشمی برقرار کنید؛ و از اشاره، تصویر یا گوشی و رایانهٔ لوحی کمک بگیرید. اگر این تمرین‌ها کافی نبود، گفتاردرمانی می‌تواند راه‌های ارتباطی ویژهٔ همان بیمار را یاد بدهد.

دارو و پیشگیری از سکتهٔ دوم

MedlinePlus می‌گوید همهٔ داروها را پیش از رفتن به خانه تهیه کنید و دقیقاً طبق دستور مصرف کنید، بدون پرسش از پزشک دارو، مکمل، ویتامین یا گیاه دیگری شروع نکنید و داروها را خودسرانه قطع نکنید. از داروهایی که برای پیشگیری از سکتهٔ بعدی به کار می‌روند، ضدپلاکت‌ها، رقیق‌کننده‌های خون، داروهای فشار خون، مدرها و استاتین‌ها نام برده شده‌اند؛ برای مصرف وارفارین آزمایش‌های خون بیشتری لازم است. اگر بیمار دیابت دارد، قند را در محدودهٔ مورد نظر پزشک نگه دارید. غذای کم‌نمک و کم‌چرب، واکسن سالانهٔ آنفلوانزا (و پرسش از پزشک دربارهٔ واکسن‌های دیگر)، ترک سیگار و دودنکردن در خانه هم در همین صفحه توصیه شده است. فشار خون را هم مرتب بسنجید: کنترل فشار خون در منزل.

حال و روز بیمار و مراقب

غم، بی‌حوصلگی و اضطراب بعد از سکته شایع است؛ NHS درمان شناختی-رفتاری را برای اضطراب، افسردگی و خستگی ذکر می‌کند و MedlinePlus می‌گوید اگر بیمار اغلب بسیار غمگین یا استرس‌دار است با خانواده و پزشک صحبت کند تا کمک حرفه‌ای برسد. NHS می‌نویسد مراقبان بخش بزرگی از بهبودی هستند و مراقبت می‌تواند دشوار، ناامیدکننده و تنهاکننده باشد؛ از اطرافیان و حرفه‌ای‌ها کمک بگیرید.

علائم هشدار بعد از ترخیص: چه زمانی پزشک و چه زمانی ۱۱۵؟

طبق MedlinePlus با پزشک تماس بگیرید اگر: مشکل در مصرف داروهای گرفتگی عضله، سفت‌شدن مفصل، دشواری در حرکت یا بلندشدن از تخت و صندلی، زخم یا قرمزی پوست، درد رو‌به‌افزایش، زمین‌خوردن اخیر، خفگی یا سرفه هنگام غذا یا علائم عفونت ادراری پیدا شد.

اگر ناگهان و تازه بی‌حسی یا ضعف صورت، دست یا پا، تاری یا کاهش دید، ناتوانی در حرف‌زدن یا فهمیدن، سرگیجه، از دست دادن تعادل یا زمین‌خوردن، یا سردرد شدید پیدا شد، فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید.

چه کسی در خانه کنار بیمار است؟

در مراقبت از بیمار سکتهٔ مغزی در منزل پرستار یا مراقب تی‌تی همراهی، تغییر وضعیت، مراقبت از پوست، دارو و پایش را طبق دستور پزشک انجام می‌دهد و تمرین‌های درمانگر را همراه بیمار پیگیری می‌کند. قیمت‌ها در صفحهٔ مراقبت بیمار مزمن و قیمت خدمات آمده‌اند و پرستار در منزل و ویزیت پزشک در منزل هم قابل هماهنگی است؛ این خدمت‌ها در گوهردشت، فردیس و مهرشهر هم ارائه می‌شود.

پرسش‌های رایج

علائم سکته چند دقیقه بود و رفت؛ لازم است پزشک برویم؟

بله و همان لحظه. NHS می‌گوید اگر در ۲۴ ساعت گذشته علائم سکته داشتید، حتی اگر برطرف شده، فوراً با اورژانس تماس بگیرید، چون علائم ممکن است پس از مدت کوتاهی از بین بروند ولی خطر ادامه دارد. در ایران با ۱۱۵ تماس بگیرید.

بیمارم بعد از سکته غمگین و بی‌حوصله است؛ طبیعی است؟

MedlinePlus می‌گوید افسردگی بعد از سکته نسبتاً شایع است و می‌تواند زود یا تا دو سال بعد شروع شود. NHS درمان شناختی-رفتاری را برای اضطراب، افسردگی و خستگی ذکر می‌کند. این حالت را با پزشک در میان بگذارید؛ اگر بیمار از خودکشی صحبت کرد، او را تنها نگذارید و فوراً کمک بخواهید.

بیمارم موقع غذا سرفه می‌کند؛ ادامه بدهیم؟

غذا را قطع کنید و او را نشسته نگه دارید. MedlinePlus سرفه یا خفگی هنگام غذا را از دلایل تماس با پزشک می‌داند و NHS آن را از نشانه‌های اختلال بلع می‌شمارد. پزشک و درمانگر بلع باید تصمیم بگیرند چه غذایی و با چه قوامی ایمن است.

چند وقت یک‌بار باید بیمار ویلچری را جابه‌جا کنیم؟

MedlinePlus برای بیمار ویلچری می‌گوید در طول روز چند بار در هر ساعت وضعیت نشستن عوض شود و پوست نقاط فشار هر روز دیده شود. برای بیمار خوابیده، برنامهٔ دقیق تغییر وضعیت را پرستار یا پزشک مشخص می‌کند و این مقاله عدد مشخصی برای آن نمی‌دهد.

بیمار سکته‌ای می‌تواند رانندگی کند؟

MedlinePlus صریحاً می‌گوید بدون اجازهٔ پزشک نباید رانندگی کرد. پزشک معالج پس از ارزیابی توان حرکتی، دید و توجه بیمار تصمیم می‌گیرد و تا آن زمان رانندگی را کنار بگذارید.

بهبودی چقدر طول می‌کشد؟

NHS می‌نویسد برای بعضی بیماران روزها یا هفته‌ها و برای بعضی ماه‌ها یا سال‌ها طول می‌کشد و ممکن است نیاز به تغییر در شیوهٔ زندگی باشد. عدد مشخصی برای همه وجود ندارد؛ پس از حدود ۶ ماه مرور پیشرفت توسط تیم درمان باید انجام شود و اگر نشد، آن را بخواهید.

برای ادامهٔ مسیر درمان: پزشک و خدمت مناسب را انتخاب کنید

اگر دربارهٔ «مراقبت از بیمار سکتهٔ مغزی در خانه؛ علائم، توانبخشی و هشدارها» به معاینه یا مراقبت نیاز دارید، نشانی و تلفن مطب پزشک متخصص مرتبط را ببینید، یا خدمت درمانی مناسب را در منزل از تی‌تی درخواست کنید. ثبت درخواست خدمت هزینه‌ای ندارد.

پزشک متخصص مرتبط را ببینید؛ برای نوبت با مطب خود پزشک تماس بگیرید

خدمات درمانی مرتبط در منزل

فیزیوتراپی در منزل

فیزیوتراپی در منزل

توانبخشی بعد از سکته، شکستگی و جراحی، کمردرد، دیسک و دردهای مفصلی؛ در منزل یا کلینیک همکار

پرستاری در منزل

پرستاری در منزل

پرستار و کمک‌پرستار برای سالمند، کودک و بیمار؛ ساعتی، روزانه یا شبانه‌روزی

ویزیت متخصص مغز و اعصاب در منزل

ویزیت متخصص مغز و اعصاب در منزل

ویزیت نورولوژیست برای سکته، پارکینسون، صرع، سردرد و فراموشی در منزل

مشاوره تلفنی رایگان

مشاوره تلفنی رایگان

پیش از هر تصمیمی با کارشناس ما صحبت کنید؛ بدون هزینه

پزشکان فهرست‌شده مستقل از تی‌تی کار می‌کنند و اطلاعاتشان از منبع‌های عمومی یا اعلام خودشان است؛ تی‌تی برای مطب پزشکان نوبت نمی‌گیرد و فقط خدمات در منزل خودش را انجام می‌دهد. در شرایط اورژانسی معطل نکنید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.

منابع

  1. بهبودی پس از سکته — NHS (خدمات سلامت ملی بریتانیا)، بازبینی ۲۰۲۴
  2. علائم سکته — NHS (خدمات سلامت ملی بریتانیا)، بازبینی ۲۰۲۴
  3. سکتهٔ مغزی: دستور مراقبت پس از ترخیص — MedlinePlus (کتابخانهٔ ملی پزشکی آمریکا)، بازبینی ۲۰۲۴
  4. اختلال بلع — NHS (خدمات سلامت ملی بریتانیا)، بازبینی ۲۰۲۶

این مطلب فقط برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص و توصیهٔ پزشک نیست. در شرایط اورژانسی با ۱۱۵ تماس بگیرید.

مطالب مرتبط

بیشتر بخوانید

توانبخشی

مراقبت از گچ و آتل در خانه؛ ورم، خارش، خیس شدن و باز کردن گچ

راهنمای کامل مراقبت از گچ و آتل در خانه: کم کردن ورم، خشک نگه‌داشتن گچ، خارش زیر گچ، علائم هشدار تنگی گچ، باز کردن گچ و مراقبت از پوست و تمرین پس از آن.

ادامه مطلب
شکستگی لگن سالمند؛ مراقبت بعد از عمل و توانبخشی در خانهتوانبخشی

شکستگی لگن سالمند؛ مراقبت بعد از عمل و توانبخشی در خانه

راهنمای مراقبت از سالمند پس از شکستگی لگن؛ حرکت ایمن، پیشگیری از افتادن، تغذیه، درد، زخم، فیزیوتراپی و علائم هشدار پس از ترخیص.

ادامه مطلب
بعد از عمل تعویض مفصل زانو: مراقبت در خانه، تمرین و علائم خطرتوانبخشی

بعد از عمل تعویض مفصل زانو: مراقبت در خانه، تمرین و علائم خطر

راهنمای مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو در خانه: آماده‌سازی منزل، تمرین، زخم و بخیه، پیشگیری از لخته، زمان رانندگی و علائم خطر که باید به جراح گفت.

ادامه مطلب
بیماری‌های مزمن

هولتر فشار خون در منزل؛ چه زمانی لازم است و چطور انجام می‌شود؟

هولتر فشار ۲۴ ساعته چیست، چرا پزشک آن را می‌خواهد، روز نصب در خانه چه کنیم و عدد میانگین را چطور بفهمیم؛ بر پایهٔ راهنمای NICE و WHO.

ادامه مطلب
شماره بدهید، ما زنگ می‌زنیمبرای فیزیوتراپی در منزل فقط شماره کافی است؛ کارشناس تی‌تی خودش زنگ می‌زند و همه‌چیز را می‌پرسد. مشاوره رایگان است.
شهر بیمار:

شماره فقط برای همین تماس است و هزینه‌ای ندارد. در خطر جانی منتظر نمانید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

تماس و پیام